ΔΙΔΑΚΤΙΚEΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΝΟHΣΕΙΣ (Δ. Νατσιός) «Σάπιο κρασί, νεοταξικὸ ἀφιόνι, ποτίζει καὶ μολύνει ὕπουλα, τὸ σχολεῖο».

Διδακτικὲς στρεβλώσεις καὶ παρανοήσεις

Γράφει ὁ Δημ. Νατσιός

Δάσκαλος-Κιλκίς

. Ἀπὸ τοὺς τελευταίους δασκάλους τοῦ Γένους μας, ὁ Φώτης Κόντογλου, γιὰ νὰ παραστήσει τὴν εἰκόνα τῆς σημερινῆς Ἑλλάδας, κατέφυγε σ’ ἕναν μύθο: Τὸν μύθο τοῦ χταποδιοῦ, ὁ ὁποῖος περιέχεται στὸ περίφημο βιβλίο του, «Μυστικὰ Ἄνθη» καὶ μὲ ὑπότιτλο «χαμογελαστοὶ ἐχθροί». Τὸν παραθέτω: «Κάθεται ἡ χταπόδα μὲ τὸ χταποδάκι στὸν πάτο τῆς θάλασσας. Ὅπου μὲ τὴν ἀπόχη πιάνουνε τὸ χταποδάκι καὶ τ’ ἀνεβάζουνε ἀπάνω. Τὸ μικρὸ φωνάζει στὴν μάνα του: «Μὲ πιάσανε, μάνα!». Ἐκείνη τ’ ἀποκρίνεται: «Μὴ φοβᾶσαι, παιδί μου!» Τὸ χταποδάκι φωνάζει πάλι: «Μὲ βγάλανε ἀπὸ τὸ νερό, μάνα!» -«Μὴ φοβᾶσαι παιδί μου!» -«Μὲ κόβουνε μὲ τὸ μαχαίρι!» -«Μὴ φοβᾶσαι!» -«Μὲ βράζουνε στὸ τσουκάλι!» -«Μὴ φοβᾶσαι!» -«Μὲ τρῶνε, μὲ μασᾶνε!» -«Μὴ φοβᾶσαι, παιδί μου!» -«Μὲ καταπίνουνε!» -«Μὴ φοβᾶσαι!». -«Πίνουν κρασὶ μάνα!» -«Ἄχ! Σ’ ἔχασα παιδί μου!» (σελ. 11, ἔκδ. «Ἀστήρ»).

. Τὸ χταποδάκι, λέει ὁ Κόντογλου, συμβολίζει τὴν Ἑλλάδα. «Παλαιόθεν καὶ ὢς τώρα, ὅλα τὰ θεριὰ πολεμοῦν νὰ τὴν φᾶνε, τρῶνε, ἀλλὰ πάντοτε ἔμενε μαγιά», καταπῶς θά ᾽λεγε ὁ πατριδοφύλακας στρατηγὸς Μακρυγιάννης. Ἡ χταποδομάνα εἶναι ἡ μοίρα, ἡ ἱστορία αὐτοῦ του τόπου. «Περάσανε ἀπὸ τὴν πλάτη μας ἄγριες ἀνεμοζάλες κάθε λογῆς, ἀγριανθρῶποι σκληροί, φονιάδες μὲ σπαθιά, μὲ κοντάρια καὶ μ’ ἅρματα κάθε λογής, Πέρσες, Ἀλαμάνοι, Φράγκοι, Ἀραπάδες, Τοῦρκοι κι ἄλλοι. Μᾶς σφάζανε, μᾶς κομματιάζανε, μᾶς σουβλίζανε, μὰ δὲν πεθάναμε, γιατί μᾶς ἀτσάλωνε ὁ ἀγώνας, δίναμε φωτιὰ στὴ φωτιά, εἴχαμε νὰ κάνουμε μὲ ὀχτροὺς φανεροὺς καὶ σκληρούς. Τώρα ὅμως, στὸν σημερινὸ καιρό, οἱ ἐχθροὶ ἀλλάξανε ὄψη, γινήκανε κρυφοδαγκανιάρηδες, μὲ τὸ χαμόγελο στὰ χείλια, φίλοι δολεροί, ποὺ φαίνονται ἄβλαβοι, μάλιστα κι εὐεργέτες καὶ καλόβουλοι» (Κόντογλου). Τὸ κρασὶ συμβολίζει «τὰ φῶτα» τοῦ φράγκικου πολιτισμοῦ, ποὺ μετακενώθηκαν στὴν καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολὴ ἀπὸ τοὺς τετυφωμένους, τοὺς ξιπασμένους νεόπλουτους τῆς μάθησης «ποὺ ἔχουν τὴν ἴδια κίβδηλη εὐγένεια μὲ τοὺς νεόπλουτους τοῦ χρήματος», γράφει ὁ Σεφέρης («Δοκιμὲς Α´τ., σελ. 236, ἔκδ. «Ἴκαρος»). Μὲ τὸ κρασὶ ξεχνᾶς ποιὸς εἶσαι…

. Ἔγραφε ὁ Μ. Χουρμούζης, ἀγωνιστὴς τοῦ ’21, βουλευτὴς ἀργότερα καὶ συγγραφέας, γιὰ τοὺς τότε ψευτολογίους- «ψαλιδόκωλους», ὅπως ὑπέροχα τοὺς χλεύαζε ὁ λαός, λόγῳ τοῦ φράκου- ποὺ κατέφθαναν σωρηδὸν ἀπὸ τὴν Δύση, μετὰ τὴν Ἐπανάσταση, γιὰ νὰ μᾶς φωτίσουν. «Ἀπροκάλυπτος περιφρόνησις τῶν πατριῶν εὐρωπαϊκῆς προόδου. Συμπεριφορὰ γελοιοδεστάτη δῆθεν ὑψηλῆς ἀνατροφῆς καὶ σφαίρας ἀριστοκρατικῆς! Πτωχοαλαζονεία ἀξία οἴκτου, γλῶσσα παρδαλή. Ἔμαθε καὶ ξένην γλώσσαν κι ὅταν ὁμιλεῖ κυττάζω./Εἶναι Ἕλλην; Εἶναι Φράγκος; Ἀπορῶ καὶ τὸν θαυμάζω» (Τ. Λιγνάδης «Τὸ μυστήριο τὸ κάλλος καὶ ἡ ἰθαγένεια τοῦ τοπίου», σελ. 200, ἐκδ. «Ἀκρίτας»). Θυμίζω καὶ τὸν ἐπιτυχῆ νεολογισμὸ τοῦ Κ. Ζουράρι «εὐρωλιγούρηδες», «γυρολόγοι τῆς ἀμερικανικῆς Νέας Τάξης Πραγμάτων, ἐξυπνάκηδες, δηθενάδες ποὺ βούλιαξαν στὸ τίποτε τοῦ δῆθεν τους καὶ στὸ δῆθεν τοῦ τίποτέ τους», ὅπως τὰ ἀραδιάζει στὸ αἰχμηρὸ πόνημά του «Βέβηλα καὶ Κίβδηλα» (ἐκδ. «Ἁρμός», σελ. 38).

. Αὐτὸ τὸ σάπιο κρασί, τὸ νεοταξικὸ ἀφιόνι, ποτίζει καὶ μολύνει ὕπουλα, κυρίως τὸ σχολεῖο. Παράδειγμα. Βιώνουμε στὶς μέρες μας κάποιες στρεβλώσεις καὶ παρανοήσεις σχετικὰ μὲ τὴν διδασκαλία καὶ ὄχι μὲ τὰ διδακτήρια. Ὁ κοινὸς νοῦς βεβαιώνει πὼς δὲν λείπουν ἁπλῶς αἴθουσες διδασκαλίας στὶς μεγάλες πόλεις γιὰ διδακτικὸ προσωπικό, τὰ ὁποῖα θὰ λείπουν καὶ θὰ συμπληρώνονται ἀενάως. Λείπει κάτι κρισιμότερο. Ποιό εἶναι αὐτό; Ὁ μαθητὴς δὲν καταλαβαίνει γιὰ ποιὸ λόγο εἶναι μαθητής, ὁ δάσκαλος γιὰ ποιὸ λόγο εἶναι δάσκαλος, ἡ λεγόμενη πολιτεία τί θέλει ἀπὸ τὸ σχολεῖο, ποιὸν τύπο ἀνθρώπου ὁραματίζεται γιὰ τὸ αὔριο τῆς κοινωνίας.

. Ἐπειδὴ τὰ θέματα αὐτὰ εἶναι μεγάλα, θὰ περιοριστῶ σὲ δύο τρέχοντα ἰδεολογήματα ἢ καλύτερα ὅρους-γλειφιτζούρια εὐρείας κατανάλωσης- τὰ ὁποῖα κυριαρχοῦν στὰ σχολεῖα ἀλλὰ κανεὶς δὲν μπαίνει στὸν κόπο νὰ μᾶς τὰ ἀποκρυπτογραφήσει καὶ κυρίως οἱ νέας κοπῆς σύμβουλοι τῆς διὰ βίου μάθησης.

Πρῶτον ὅτι κέντρο τοῦ σχολείου εἶναι ὁ μαθητὴς καὶ ὄχι ὁ δάσκαλος καί, δεύτερον, ὅτι τὸ σχολεῖο πρέπει νὰ εἶναι ἀνοιχτὸ στὴ ζωή.

. Ἐν πρώτοις τό… πρῶτο. Σήμερα ἡ ἰδέα ὅτι τὸ παιδὶ εἶναι τὸ κέντρο τοῦ σχολείου, ὅποια κι ἂν εἶναι ἡ γενεαλογία της καὶ ὅσοι κι ἂν εἶναι οἱ ἐπιστημονικοί της καρποί, ἔχει ἀποβεῖ ἕνα ὀλέθριο ἐφεύρημα, καταστρεπτικό τῆς ἴδιας της ὑπόστασης τοῦ σχολείου. Ἱδρυτικὴ συνθήκη τοῦ σχολείου εἶναι ὅτι ὑπάρχει κάποιος ποὺ γνωρίζει (ὁ δάσκαλος) καὶ κάποιος ποὺ δὲν γνωρίζει (ὁ μαθητὴς) καὶ ὅτι ὁ δεύτερος προσέρχεται στὸν πρῶτο γιὰ νὰ διδαχτεῖ καὶ νὰ μάθει. «Ὁ μαθητὴς πηγαίνει στὸ σχολεῖο γιὰ νὰ μάθει γράμματα, σπουδάματα (καὶ τοῦ Θεοῦ τὰ πράματα), γιὰ νὰ μάθει, δηλαδή, συγκεκριμένα περιεχόμενα καὶ ὄχι «γιὰ νὰ μαθαίνει πῶς νὰ μαθαίνει», ὅπως λέει ἕνα τρέχον εὐφυολόγημα, τὸ ὁποῖο εἶναι μία πελώρια ἀνοητολογία-«κέλυφος ἔρημο ἐννοίας» ὅπως θὰ ἔλεγε καὶ ὁ Ροΐδης-γιὰ τὸν ἁπλούστατο λόγο ὅτι μόνο μαθαίνοντας συγκεκριμένα περιεχόμενα, μαθαίνει κανεὶς τελικὰ νὰ μαθαίνει. Ἡ περιβόητη κριτικὴ ἱκανότητα, ἡ ἀνάπτυξη τῆς ὁποίας ἔχει ἀναχθεῖ σὲ πρωταρχικὸ στόχο τῆς ἐκπαίδευσης προϋποθέτει μαθητεία, σπουδή, κοπιαστικὴ μελέτη. (Παιδεία σημαίνει, ἐξ ἄλλου, παιδεμός). Τὸ σχολεῖο δὲν εἶναι χῶρος ἐπικοινωνίας ζωῆς ἀνέμελης, ἐξουδετέρωσης κοινωνικῶν ἀδικιῶν, ταξικῶν ἀνισοτήτων, ἐνσωμάτωσης παιδιῶν μεταναστῶν, λαθραίων καὶ μή. Εἶναι κατ’ ἀρχὴν χῶρος διδασκαλίας καὶ μάθησης, εἶναι θεσμὸς μετάδοσης. Ὅλα τὰ μορφωτικὰ ἀγαθὰ καὶ καλούδια τὰ προσφέρει ὁ ἀφοσιωμένος καὶ φιλότιμος δάσκαλος, ἔχει μεταδοτικότητα, ἔλεγαν παλιά, σήμερα τὸν θέλουμε «ἐπικοινωνιακό», εὐχάριστο στοὺς μαθητὲς καὶ ὄχι ἐργατικό. Μεταδίδει ὁ δάσκαλος τὴν γνώση, «σμιλεύει ψυχὲς» (Παλαμᾶς) καὶ τότε εἰσπράττει κι αὐτός, ὡς ἀντίδωρο, τὴν εὐλογημένη ἀγάπη τῶν μαθητῶν του. Σήμερα, δυστυχῶς, καταστρέψαμε τὸν δάσκαλο, τὴν ψυχὴ τοῦ σχολείου, γιὰ νὰ τὸν μεταβάλουμε σὲ συνδικαλιστὴ καὶ φροντιστή, σὲ μίζερο πενταροκυνηγό, ποὺ ξέρει μόνο νὰ διεκδικεῖ καὶ νὰ κομματί(α)ζεται, κατὰ παράλειψιν ὑποχρεώσεων. Καὶ βέβαια ὅλα ἀκυρώνονται, ἂν ὁ δάσκαλος δὲν ἐπιστέφει τὴν διδασκαλία του διὰ τοῦ προσωπικοῦ του παραδείγματος. Κατὰ τὸν Μέγα Βασίλειο ὁ δάσκαλος πρέπει νὰ εἶναι «ἀρχέτυπον βίου καὶ νόμος ἔμψυχος καὶ κανὼν ἀρετῆς». «Ἢ μὴ δίδασκε ἢ δίδασκε διὰ τοῦ παραδείγματος», ἀναφωνεῖ ἐπιγραμματικότατα ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Ὅπως οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, χωρὶς νὰ ἔχουν στόμα καὶ λαλιά, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἐκπάγλου κάλλους τους, ἔτσι καὶ ὁ δάσκαλος, πρέπει νὰ ἔχει ζωὴ φωτεινή, γιὰ νὰ φωτίζει. («Γενέσθαι φῶς καὶ εἶτα φωτίσαι», γράφει ὁ ὑπέροχος αὐλὸς τῆς θεολογίας, ἅγιος Γρηγόριος).

. Νὰ προστρέξουμε, παρενθετικά, σ’ ἕνα λαμπρὸ παράδειγμα ἀπὸ τὴν νεότερη ἱστορία μας καὶ δὴ ἀπὸ τὸ ἔπος τοῦ Μακεδονικοῦ Ἀγώνα. Ξεχωριστὴ θέση στὸ «Συναξάρι τοῦ Γένους» κατέχουν οἱ ἡρωικὲς δασκάλες-οἱ δασκαλίτσες, ὅπως τὶς ὀνόμασαν- νεαρὰ κορίτσια 17 καὶ 18 ἐτῶν, βγαλμένες ἀπὸ τὸ ἀνώτερο Παρθεναγωγεῖο Θεσσαλονίκης, τὸ φυτώριο ἡρώων, στὸ ὁποῖο μεταμορφώθηκαν σὲ πραγματικὲς ἐθναποστόλους.

. Ἡ Λίλη Βλάχου, ἡ Αἰκατερίνη Χατζηγεωργίου, ἡ Βελίκα Τράικου, ἡ Ἀγγελικὴ Φιλιππίδου καὶ ἄλλες, πολλὲς θύματα τῶν Κομιτατζήδων. Τὸν Δεκέμβριο τοῦ 1906 οἱ Βούλγαροι, ποὺ σφάζουν ἀνελέητα παπάδες καὶ δασκάλους -πίστη καὶ γλώσσα, δηλαδή, τὰ δύο ἀπόρθητα ἀμυντήρια τοῦ Γένους- περικυκλώνουν καὶ πολιορκοῦν τὸ σπίτι, στὸ ὁποῖο βρίσκεται ἡ Ἀγγελικὴ Φιλιππίδου καὶ ὁ σύζυγός της δάσκαλος κι αὐτός, στὴν Ἀγριανὴ Σερρῶν. Οἱ δύο σύζυγοι ἀμύνονται μὲ τὰ περίστροφα καὶ τὰ ὄπλα τους. Ἡ Ἀγγελικὴ πληγώνεται στὸ πόδι. Οἱ Κομιτατζῆδες βάζουν φωτιὰ καὶ τὸ ἡρωικὸ ζευγάρι κατορθώνει νὰ περάσει σὲ γειτονικὸ σπίτι.

. Παραδίδω τὴν πένα στὴν Ἀθηνᾶ Τζινίκου-Κακούλη, στὸ ἐξαίρετο βιβλίο της «Ἡ Μακεδόνισσα στὸ θρύλο καὶ στὴν ἱστορία», σελ. 336. «Ἔδωσε ὁ Θεὸς τὴ μέρα κι οἱ Βούλγαροι ἐγκατέλειψαν τὴν Ἀγριανὴ (τότε λεγόταν Κλεποῦσα). Ὅταν ἔφτασε ὁ πρόξενος Σερρῶν Σαχτούρης, ἡ Ἀγγελική, παρὰ τοὺς πόνους, παρακάλεσε νὰ μὴν μεταφερθεῖ ἀπ’ εὐθείας στὸ νοσοκομεῖο Σερρῶν, ἀλλὰ νὰ τὴν τοποθετήσουν σὲ φορεῖο καὶ νὰ σταματοῦν στὴν πλατεία κάθε χωριοῦ, νὰ συγκεντρώνονται οἱ κάτοικοι καὶ νὰ τοὺς μιλᾶ. Οἱ χωρικοὶ τὴν σήκωσαν καὶ κίνησαν νὰ τὴν σώσουν. Τὸ αἷμα της, στὴν τραγικὴ ἐκείνη πορεία, σταγόνα σταγόνα ἔβαψε τὴ μακεδονικὴ γῆ καὶ γινόταν ἀρραβώνας μὲ τὴ λευτεριά…

. Πέρασαν ἔτσι ἀπὸ πολλὰ χωριά. Οἱ ἄνθρωποι ξεμύτιζαν τρομαγμένοι ἀπὸ τὰ σπίτια τους, νὰ δοῦνε τί συμβαίνει. Κι ἄκουγαν ἀπὸ τὸ στόμα τῆς ἡρωίδας νὰ τοὺς λέει, μὲ ὅση δύναμη τῆς ἔμεινε, πὼς εἶναι ὑπερήφανη γιατί προσφέρει τὸ αἷμα της γιὰ τὴν πατρίδα καὶ νὰ τοὺς καλεῖ ὅλους, ἄντρες, γυναῖκες, γέρους καὶ παιδιὰ νὰ πάρουν ὄπλα, τσεκούρια καὶ πέτρες καὶ νὰ ἐγερθοῦν κατὰ τῶν Κομιτατζήδων. Στὶς Σέρρες τὰ πλήθη συνέρρεαν στὸ νοσοκομεῖο καὶ μ’ εὐλάβεια τῆς ἀσπάζονταν τὸ χέρι, ποὺ ὅλο καὶ πάγωνε, καθὼς ὁ Ἀρχάγγελος κοντοζύγωνε. Ἔπειτα τὴν μεταφεραν στὸ νοσοκομεῖο Θεσσαλονίκης. Οἱ προσπάθειες τῶν γιατρῶν δὲν μπόρεσαν νὰ ἀποτρέψουν τὸ μοιραῖο. Ἐκεῖ ἡ ἡρωίδα δασκάλα ἄφησε τὴν τελευταία της πνοὴ μὲ τὸ ὅραμα τῆς λευτεριᾶς στὰ βασιλεμένα τῆς μάτια. Ἦταν μέσα Ἰανουαρίου τοῦ 1907».

. Μετὰ τὸ μεγαλεῖο, ἂς γυρίζουμε στὰ τωρινὰ χθαμαλά, στὸ δεύτερο ἰδεολόγημα ποὺ μᾶς ταλανίζει τό: «σχολεῖο ἀνοιχτὸ στὴ ζωή». Ὅσοι μιλοῦν γιὰ ζωὴ σίγουρα ὑπονοοῦν ὅτι ζωὴ σημαίνει διασκέδαση, γλέντι, διακοπές, κοκκινοσκουφίτσες ποὺ τραγουδοῦν καὶ λοιπὰ χαζοχαρούμενα πράγματα, κάτι, τέλος πάντων, ἀπεριόριστα θετικό.

. Στὴ ζωὴ ὅμως ἀνήκουν ὁ ἀνταγωνισμός, ἡ βία, ὁ φανατισμὸς καὶ ἡ μισαλλοδοξία, ὁ δόλος, ἡ ψευτιὰ καὶ ἡ ἀπάτη, ἡ χυδαιότητα καὶ ἡ βλακεία. Σὲ ποιά ζωὴ ἀνοίγουμε τὸ σχολεῖο; (ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς ἄλογης… λογικῆς εἰσχώρησαν στὰ βιβλία γλώσσας τόσες ἀπρέπειες. Ἐπειδὴ ὁ κόσμος σήμερα «τηγανίζεται» ἀπὸ τὴν ἀθεΐα, πρέπει νὰ καταργήσουμε τὰ θρησκευτικά; Ξεχνᾶμε ὅτι στὸ σχολεῖο, πρωτίστως, καλλιεργοῦμε χαρακτῆρες καὶ μορφώνουμε ἄνθρωπο).

. Τοὐναντίον μάλιστα τὸ σχολεῖο πρέπει νὰ κλείσει τὰ πορτοπαράθυρά του σ’ αὐτὴν τὴν χαμοζωὴ ποὺ σήμερα βιώνουμε. Τὸ σχολεῖο πρέπει νὰ γίνει κάστρο συντήρησης, ἀπροσπέλαστο στὶς ἀνθρωποβόρες ἰδέες τοῦ αἰῶνος τούτου τοῦ ἀπατεῶνος. Καὶ χρησιμοποιῶ τὴν λέξη συντήρηση μὲ τὴν πρωταρχικὴ κυριολεκτική της σημασία. Νὰ συντηρεῖ, δηλαδή, ὅ,τι παρέλαβε καὶ νὰ τὸ παραδίδει στοὺς νεότερους. Αὐτὸ λέγεται παράδοση καὶ πάνω σ’ αὐτὸ τὸ «ριζιμιὸ λιθάρι» πρέπει νὰ ἑδράζεται τὸ σχολεῖο. Ἡ παράδοση μὲ τὴν παιδαγωγική της ἐξοχότητα ἀποτελεῖ, γιὰ μᾶς τοὺς Ἕλληνες, πνευματικὸ θησαυρὸ ἀδαπάνητο καὶ ἀείχλωρο, ὁ ὁποῖος μεταβιβάζεται ἀπὸ γενεὰ σὲ γενεά, σὰν μία πνευματικὴ σκυταλοδρομία. Ἡ παράδοση προσφέρει τὰ ἠθικὰ πρότυπα, ποὺ τόσο λείπουν σήμερα, ὡς βιωμένες ἀξίες, τὸν ἅγιο καὶ τὸν ἥρωα, τὸν ἅγιο Πατροκοσμὰ καὶ τὸν Καραϊσκάκη, καὶ ὄχι ὡς ἄνωθεν ἐπιταγές.

. Ἔτσι, ἀφοῦ προσλάβουν οἱ νεότεροι τὰ τιμαλφῆ τοῦ Γένους καὶ τὶς ἀξίες τῆς Πονεμένης Ρωμηοσύνης, ὅταν ἀποφοιτήσουν καὶ βγοῦν στὴ ζωή, ὅταν ἁπλώσουν τὰ φτερά τους καὶ πετάξουν σὰν περήφανα θαλασσοπούλια πάνω ἀπὸ τὸ πέλαγος, θὰ καινοτομήσουν (Ἡ λέξη «ἀξίες», προέρχεται ἀπὸ τὸν μέλλον τοῦ ρήματος «ἄγω», «ἄξω». Ἄρα ἡ ἀγωγὴ ὀφείλει νὰ ὁδηγεῖ, νὰ ἄγει, σὲ ἀξίες). Ἔλεγε ἡ Χάννα Ἄρεντ, ἤδη ἀπὸ τὸ 1958, στὸ ἀπροσπέραστο δοκίμιό της «ἡ κρίση τῆς ἐκπαίδευσης». «Μοῦ φαίνεται ὅτι ὁ συντηρητισμὸς νοούμενος ὡς συντήρηση ἀποτελεῖ τὴν ἴδια τὴν οὐσία τῆς ἐκπαίδευσης, ἡ ὁποία ἔχει πάντοτε ὡς ἔργο της νὰ περιβάλλει καὶ νὰ προστατεύει κάποιο πράγμα -τὸ παιδὶ ἔναντι τοῦ κόσμου, τὸν κόσμο ἔναντι τοῦ παιδιοῦ, τὸ καινούργιο ἔναντι τοῦ παλαιοῦ, τὸ παλαιὸ ἔναντι τοῦ καινούργιου. Ἀκόμη καὶ ἡ ἴδια ἡ ἀπέραντη εὐθύνη γιὰ τὸν κόσμο συνεπάγεται ἀσφαλῶς μία συντηρητικὴ στάση». (Ν. Πολονύ, «τὰ χαμένα παιδιά μας», ἔκδ. «Πόλις», σελ. 23).

. Σήμερα ὅμως ὄχι μόνο δὲν προστατεύουμε τὸ σχολεῖο ἀπὸ τὴν τύρβη καὶ τὴν ἀφροσύνη τοῦ κόσμου, ἀλλὰ τὸ μετατρέψαμε καὶ σὲ κακέκτυπό του. (Πῶς ἀλλιῶς νὰ ἐξηγηθοῦν οἱ καταλήψεις καὶ οἱ βιαιοπραγίες).

. «Σχολεῖον ἴσον δάσκαλος», μᾶς κανοναρχεῖ ὁ Παλαμᾶς. Οἱ σακατεμένοι καιροί μας, ἀπαιτοῦν δασκάλους, συντηρητὲς τῆς Παράδοσής μας, μεταλαμπαδευτὲς ἀξιῶν, μὲ «ψυχὴ καὶ Χριστό», ποὺ θὰ διδάσκουν σὲ σχολειὰκλειστὰ στὸν ἀφόρητο, ἔξω κόσμο. Κι ἂς τσιρίζει ὁ κάθε νηπιόφρων.

. Τὸ «πρῶτα ὁ μαθητής», ὅπως διατυμπανίζει τὸ ὑπουργεῖο Ἀπαιδευσίας, ὑπονομεύει, τὴν οὐσία τῆς Παιδείας. Πρῶτα ὁ δάσκαλος καὶ «καλῶν τῶν διδασκάλων καὶ οἱ μαθηταὶ καλοὶ κἀγαθοὶ γίγνονται», κατὰ τὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Θεολόγο.

https://christianvivliografia.wordpress.com

Πατήρ Γ. Μεταλληνός στο NEWS247: "Όταν καίμε έναν άνθρωπο είναι σαν να λέμε ότι είναι προδότης"

 Πατήρ Γ. Μεταλληνός στο NEWS247: "Όταν καίμε έναν άνθρωπο είναι σαν να λέμε ότι είναι προδότης"
Ευρύτατα διαδεδομένη σε άλλες χώρες, η αποτέφρωση των νεκρών συνεχίζει να διχάζει τους Έλληνες. Την ώρα που ορισμένοι δήμοι, όπως της Θεσσαλονίκης, έχουν δρομολογήσει τη διαδικασία για κατασκευή του αποτεφρωτηρίου, η Εκκλησία "φυλάει Θερμοπύλες", σε μια προσπάθεια να κρατήσει ακέραιη και αλώβητη την ελληνορθόδοξη παράδοση.
Αυτό υποστήριξε, μιλώντας στο NEWS247, ο πρωτοπρεσβύτερος και ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεώργιος Μεταλληνός, συμφωνώντας απολύτως με την πρόσφατη εγκύκλιο της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδας, σύμφωνα με την οποία δεν θα γίνεται νεκρώσιμος ακολουθία και μνημόσυνο σε όσους επιλέγουν την αποτέφρωση.
"Η αποτέφρωση δεν έχει καμία σχέση με την ορθοδοξία και τον ελληνισμό. Οι Έλληνες δεν αποτεφρώναμε στην αρχαιότητα. Οι Έλληνες εκηδεύαμε. Εάν πάτε στον τύμβο του Μαραθώνος, θα βρείτε σκελετούς. Κάνουν ανασκαφές πολλές φορές εδώ στην Αθήνα και βρίσκουν από την αρχαιότητα σκελετούς. Πριν μερικά χρόνια, στην οδό Πατησίων, πάνω από 170 σκελετούς βρήκαν από την αρχαιότητα" τόνισε ο π. Μεταλληνός.
Και πρόσθεσε: "Πότε έκαιγαν ή κυρίως άφηναν άταφο το σώμα. Ή όταν είχαμε προδοσία ή μολυσματικές νόσους. Τότε καίγανε. Αλλά κυρίως στην προδοσία. Άρα όταν καίμε έναν άνθρωπο είναι σαν να λέμε ότι είναι προδότης και τον καίμε. Η κηδεία είναι το σώμα. Εμείς είμαστε ορθόδοξοι Έλληνες. Ανατολίτες και λοιπά, ας κάνουν ό,τι θέλουν. Είναι μια παράδοση και μετά θεολογία.
Θα σας πω ένα παράδειγμα. Εγώ είμαι Κερκυραίος. Στην Κέρκυρα υπάρχει ακέραιο και θαυματουργό το σώμα του Αγίου Σπυρίδωνος. Στην Κεφαλονιά, ο Άγιος Γεράσιμος. Αν κάψουμε, δεν θα ξέρουμε ποιος είναι Άγιος μετά, γιατί το λείψανο ευωδιάζει και μένει άφθαρτο. Είναι απόδειξη της ορθοδοξίας ότι ο Θεός κατοικεί μέσα στο λείψανο. Επομένως είναι πάρα πολλοί λόγοι που η ελληνορθόδοξη παράδοση και όλων των ορθοδόξων δεν καίει".
Και κατέληξε: "Το ίδιο ίσχυε και στον δυτικό χριστιανισμό. Τώρα μπήκαν μέσα η αθεΐα και όλα αυτά τα ζητήματα, τα οποία οδηγούν σε άλλες αποφάσεις. Ε, δεν θα ακολουθήσουμε και εμείς τον ίδιο δρόμο".
news247.gr

Τόν Κοραησμό νά καταρᾶσθε!

Τό Περιοδικό μας ἀπό ἐτῶν προσπαθεῖ νά φέρη στό φῶς κείμενα Διδασκάλων τοῦ Γένους μας, τά ὁποῖα σκόπιμα τά βύθισαν στό σκοτάδι τῆς ἀγνωσίας ὅλοι ἐκεῖνοι πού ἀγωνίσθηκαν μέ κάθε τρόπο νά ἀλλοιώσουν τό Ὀρθόδοξον «πατροπαράδοτον σέβας» καί νά καταντήσουν τήν Πατρίδα μας ἕνα ἐξαμβλωματικό παράρτημα τοῦ σκοτισμένου “Διαφωτισμοῦ”, μέ πρωταγωνιστή τόν ὀλέθριο Ἀδαμάντιο Κοραῆ!

Ὁ μετέπειτα πράκτορας τοῦ Ναπολέοντα Κοραής, ἀφοῦ ἀπό νέος, ζῶντας στήν Ὁλλανδία, ἀπέβαλε κάθε ἔνδυμα ὀρθοδοξίας ἀπό τήν προσωπική του ζωή, καταργῶντας τόν τακτικό Κυριακάτικο ἐκκλησιασμό του, τήν νηστεία του, τήν ἐν γένει πνευματική του ζωή καί συναναστρεφόμενος κυρίως μέ Προτεστάντες, κατέληξε –παρά τήν πολύπλευρη μόρφωσή του– πνευματικό ναυάγιο καί, ὅπως ἦταν ἀναμενόμενο, ἕνας φυσιωμένος διαφημιστής τοῦ “Διαφωτισμοῦ”, μέ ἀποτέλεσμα νά καταδικάση ἐπί διακόσια χρόνια –μαζί μέ τούς διαχρονικούς ὁμοϊδεάτες του– τόν Ἑλληνισμό σέ δουλικό καί ἀδιάκριτο μιμητισμό τῆς Δύσεως.

Ὁ Κοραής, κυρίως, εἶναι ἐκεῖνος πού γιά πρώτη φορά στήν μακραίωνα ἱστορία τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἔκαμε τόν Ἕλληνα νά ντρέπεται και νά νοιώθει κομπλεξικός γιά τήν καταγωγή του καί νά ἀλλοιθωρίζη πρός τούς Εὐρωπαίους σάν φτωχός συγγενής, ἀγροῖκος καί ἀμαθής! Αὐτή τήν ντροπή δέν κατορθώσαμε σάν Ἔθνος νά τήν ἀποβάλλουμε μέχρι σήμερα. Ἀντιθέτως, μάλιστα, μέ τήν ξιπασμένη ξενόφερτη Παιδεία –σχολική καί πανεπιστημιακή– πού συμφύρθηκε με τόν Κοραητικό μειοδοτισμό καί καλλιεργήθηκε, στηρίχθηκε καί στηρίζεται ἀπό ὁλόκληρο τό μετακαποδιστριακό πολιτικό κατεστημένο τῆς Χώρας μας, διαμορφώθηκε ἕνας «νεόφτωχος» πνευματικά νεοελληνισμός. Ἕνας νεοελληνισμός, ἐντελῶς ἀγνώριστος καί ἀνάξιος τῶν σοφῶν καί πνευματικῶν προγόνων του, ὁ ὁποῖος, ἀπό ἀρχοντόπουλο κατήντησε παρίας καί ἀξιολύπητος διακονιάρης τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἐλεημοσύνης!

Κάλλιστα θά μπορούσαμε νά ἀξ ιολογήσουμε τίς ἐπιπτώσεις τοῦ Προτεσταντικοῦ Κοραησμοῦ στήν δημόσια καί στήν ἰδιωτική ζωή τοῦ Ἕλληνα, συσχετίζοντάς τις μέ τίς ἐπιπτώσεις τοῦ Παπισμοῦ στήν μετά τήν Ἅλωση ἐποχή τῆς Τουρκοκρατίας, ἐπιπτώσεις πού ἀνάγκασαν τόν πλήρη ἀγάπης καί φιλανθρωπίας ἅγιον τοῦ Θεοῦ Ἱερομάρτυρα Κοσμᾶ τόν Αἰτωλόν νά διακηρύξη: «τόν Πάπα νά καταρᾶσθε!».

Τόν Παπισμό ἔμαθε ὁ Λαός μας νά τόν ἀντιμετωπίζη μέ τά πνευματικά ἀντισώματα τῶν ἁγίων πού μᾶς θωράκισαν, ἀπό τοῦ Σχίσματος μέχρι τά τέλη τῆς Τουρκοκρατίας, μέ τελευταίους τούς ἁγίους, Ἀθανάσιον τόν Πάριον, Μακάριον τόν Νοταρᾶν, Νικόδημον τόν Ἁγιορείτην καί ὅλους ἐκείνους πού ἦσαν κατά πνεῦμα συγγενεῖς τους.

Καί κατόπιν, ἀρκετοί Πατέρες μας καί πραγματικοί Διδάσκαλοι τοῦ Γένους μας προσπάθησαν νά κρατήσουν ἀναμμένη τήν λαμπάδα τῆς Ἀληθινῆς Παραδόσεώς μας καί, μάλιστα, ὁ χριστιανός Κυβερνήτης Ἰωάννης Καποδίστριας, ὡς ἔχων καί τήν δύναμη τῆς ἐξουσίας, ἔθεσε τήν Ὀρθόδοξη Ζωή “ἐπί τήν λυχνίαν” τοῦ Κράτους καί περιέβαλε τό Ἱερατεῖο μέ τιμή καί σεβασμό, θέτοντας ὡς προτεραιότητα τῆς ἀνασυστάσεως τῆς Πατρίδος μας τόν πνευματικό καταρτισμό Κλήρου καί λαοῦ.

Τήν Προτεσταντική, ὅμως, νοοτροπία, πού ἐπέβαλε στήν ζωή τοῦ τόπου μας ὁ Κοραής καί μᾶς ὁδήγησε σταδιακά στόν ἀποχριστιανισμό καί στόν ἀθεϊσμό, δέν βρέθηκαν στό πέρασμα τοῦ χρόνου –ἀπό τῆς δολοφονίας τοῦ Καποδίστρια καί ἑξῆς– πνευματικά ἀναστήματα νά τήν καυτηριάσουν, ὅσο ἀπαιτοῦσε ἡ ἐπικινδυνότητά της καί νά τήν ἀναχαιτίσουν, γι’ αὐτό καί ἔχει μέ ἀριστοτεχνική σατανικότητα ἐνσωματωθεῖ στήν Ὀρθόδοξη βιοθεωρία μας ὥστε νά θεωρεῖται πλέον ἀπό τούς πολλούς ὡς ἀναπόσπαστο μέρος της!

Εἶναι, βέβαια, ἀλήθεια, ὅτι γιά νά μποροῦσε κανείς νά διαγνώση τίς μελλοντικές, τίς μακροχρόνιες ἐπιπτώσεις αὐτῆς τῆς σατανικῆς Λουθηρανικῆς αἱρέσεως, πού οὐσιαστικά ἐκτόπισε μαζί μέ τόν Πάπα καί τόν Ἴδιο τόν Θεό ἀπό τή ζωή τῶν ἀνθρώπων (μέ τό νά δώση στόν κάθε ἄνθρωπο τήν ψευδαίσθηση ὅτι εἶναι ἀλάθητος καί γι’ αὐτό δέν πρέπει νά ἀκούη κανένα ... πλήν, βεβαίως, τοῦ Κράτους(!)) ἔπρεπε νά ἔχη μοναδικές ἀπό τόν Θεό ἱκανότητες ὥστε νά προΐδη ὅτι θά φθάση ἡ ἡμέρα πού ἡ Πολιτική ἐξουσία θά ἐπικρατήση σέ ἀπόλυτο βαθμό, καθορίζοντας ψυχοσωματικά τήν ἀνθρωπότητα καί κάθε λεπτομέρεια τῆς δημόσιας καί ἰδιωτικῆς ζωῆς της.

Στίς δυσκολίες πού ἐμπόδιζαν τήν πρόβλεψη τοῦ ἀποπνευματισμοῦ καί ἀποχριστιανισμοῦ τῆς Ἑλλάδος καί τή διάβρωση τῆς Ρωμαίϊκης ψυχῆς τοῦ λαοῦ μας, πρέπει νά συνυπολογισθοῦν καί οἱ ἱστορικές συνθῆκες τῆς τότε ἐποχῆς, ἀφοῦ, ὄχι μόνο δέν βοήθησαν νά ἐμποδισθῆ ἡ ὕπουλη διείσδυση τοῦ ἀντιθέου λαϊκοῦ ‘‘ἀλαθήτου”, ἀλλά θεωρήθηκαν ὁ Κοραής καί οἱ ὅμοιοί του –ἀκόμη καί ἀπό ἀγωνιστάς Ποιμένες– ὡς Διδάσκαλοι καί φωτισταί τοῦ Γένους μας!

Τό μέγεθος τῆς δυσκολίας πού ἔχει ἡ κατανόηση τῶν συνεπειῶν τῆς μετακαποδιστριακῆς Βαυαροκρατίας γιά τό πνευματικό ἀλλά καί γιά τό βιοτικό ἐπίπεδο τοῦ λαοῦ μας φαίνεται στίς μέρες μας, ὅπου ὅλα αὐτά πού “φωνάζουμε” χρόνια τώρα περνοῦν ἀπό τούς περισσοτέρους ἀπαρατήρητα καί ἀδιάφορα, ἐνῶ σέ κάποιους ἄλλους –πού τούς ἔχει διαβρώσει μέχρι τό μεδούλι τους ὁ “ὀρθόδοξος” Λουθηρανισμός–φαντάζουν ...αἱρετικά! Καί νά σκεφθοῦμε ὅτι ἐξακολουθοῦμε νά μήν καταλαβαίνουμε ἐνῷ εἴμαστε καί σήμερα ἀπό παντοῦ ζωσμένοι ἀπό τήν Βαυαροκρατία!...

Σήμερα, λοιπόν, γιά νά ἀφυπνισθοῦμε καί νά συνειδητοποιήσουμε τό μέγεθος τῆς πνευματικῆς καταστροφῆς πού ἔχουμε ὑποστεῖ ὡς Ἔθνος, χρειαζόμαστε νά ξεπροβάλλη μιά μεγάλη προσωπικότητα, ἰσάξια τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ γιά νά βροντοφωνήση μέ θεία δύναμη: τόν Κοραησμό νά καταρᾶσθε! Καί μέ οὐράνια καθοδηγητική ἀποτελεσματικότητα νά ἐπανεντροχιάση τήν πνευματική ἐκτροπή τοῦ Γένους μας.

ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ ΤΕΥΧΟΣ 147

http://www.orthodoxia-ellhnismos.gr/2014/11/blog-post_1.html

«Ασθενής η Ορθόδοξη Εκκλησία»: Προκλητική δήλωση του Πάπα

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Λίγες ημέρες προ της επίσκεψής του στο Φανάρι ο Πάπας προέβη σε προκλητική δήλωση σε βάρος της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Επειδή δεν είναι ενωμένη υπό το υπόδημα του, την χαρακτήρισε «άρρωστη»! Μητροπολίτης της Εκκλησίας της Ελλάδος, ο οποίος ενημερώθηκε περί της δήλωσης, κούνησε το κεφάλι του θλιμμένα και είπε: « Προφανώς ο Πάπας Φραγκίσκος απέστειλε το μήνυμά του και επισκέπτεται στο τέλος Νοεμβρίου την, κατά την άποψή του, ασθενούσα Ορθόδοξη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, προκειμένου να συνεχίσει το πρόγραμμα των προκατόχων του και να φροντίσει για τη θεραπεία της…». Θεραπεία κατά τον Πάπα είναι η αναγνώριση του Πρωτείου του, με ανταπόδοση την αναγνώριση αναλόγου Πρωτείου του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Ο Πάπας Φραγκίσκος απέστειλε το μήνυμα του προς το Φανάρι στις 5 Νοεμβρίου, κατά την ανά Τετάρτη γενική ακρόαση – κατήχηση του στην πλατεία του Αγίου Πέτρου και ενώπιον χιλιάδων πιστών του. Είπε μεταξύ των άλλων:

« Δεν υπάρχει υγιής Εκκλησία, όταν οι πιστοί, οι κληρικοί και οι διάκονοι δεν είναι ενωμένοι περί τον Επίσκοπό τους. Η Εκκλησία, η οποία δεν είναι ενωμένη περί τον Επίσκοπο είναι μια άρρωστη Εκκλησία. (Σημ. Η υπογράμμιση του υπογράφοντος). Ο Ιησούς θέλησε αυτήν την ένωση όλων των πιστών με τον Επίσκοπο. Το ίδιο και των ιερέων και των διακόνων. Όλοι οφείλουν να έχουν τη συνείδηση ότι ο Επίσκοπος καθιστά ορατό τον δεσμό του καθενός με την Εκκλησία, και της Εκκλησίας με τους Αποστόλους και με τις άλλες κοινότητες, οι οποίες επίσης είναι ενωμένες με τους Επισκόπους και με τον Πάπα στη Μία, Μοναδική (unique) Εκκλησία, που είναι η δική μας, η Ιεραρχική Αγία Μητέρα Εκκλησία».

Σημειώνεται ότι κατά τον Πάπα ο όρος «ιεραρχική» έχει την έννοια ότι οι πιστοί και οι κατώτεροι κληρικοί είναι ενωμένοι με τους Επισκόπους και αυτοί με τον Πάπα.

Εύλογα είναι τα ερωτηματικά γιατί αυτή η δήλωση από τον Πάπα, λίγες ημέρες πριν από την επίσκεψη του στο Φανάρι. Και επειδή στο Βατικανό τίποτε δεν γίνεται τυχαία, έγκυροι παρατηρητές σχολιάζοντας το γεγονός σημείωσαν ότι ο ιησουίτης Πάπας έστειλε προς τους Ορθοδόξους και στο Φανάρι ένα σαφές μήνυμα. Ότι δηλαδή παρά τα επικοινωνιακά του ανοίγματα και το «προοδευτικό» προφίλ που προωθεί, όσον αφορά στα κοινωνικά ζητήματα, στα διεθνή ΜΜΕ, είναι βαθύτατα «παπικός» στα εκκλησιολογικά. Ο σημερινός «προοδευτικός» Πάπας, στα συγκεκριμένα ζητήματα περί Εκκλησίας και Πρωτείου, δεν έχει καμία διαφορά με τον υπερσυντηρητικό προκάτοχό του Βενέδικτο. Η δήλωσή του, ότι η Εκκλησία του είναι η «μόνη» και η «υγιής», υπονοώντας ότι η Ορθόδοξη είναι «ασθενής», αποτελεί συνέχεια και ταυτίζεται με το κείμενο – διακήρυξη «Dominus Jesus» του 2000, που ήταν της εμπνεύσεως και της γραφής του τότε καρδιναλίου Ιωσήφ Ράτζινγκερ, προέδρου της Επιτροπής για τη Διδασκαλία της Πίστεως και μετέπειτα Πάπα Βενεδίκτου. Ταυτίζεται επίσης με την παπική εγκύκλιο «Ινα εν ώσιν» του Πάπα Ιωάννου Παύλου Β’, το 1995, πάλι εμπνεύσεως του τότε καρδιναλίου Ράτζινγκερ, αλλά και με την απόφαση της Β΄ Βατικανής Συνόδου, σύμφωνα με την οποία «η Εκκλησία του Χριστού ενυπάρχει στην Καθολική Εκκλησία, που διοικείται από τον διάδοχο του Πέτρου και από τους Επισκόπους σε κοινωνία μαζί του». Μία διαφορά. Ο σημερινός Πάπας έρχεται να καταστεί συντηρητικότερος από την απόφαση της Β΄ Βατικανής Συνόδου. Εκείνη μιλούσε για «ελλείψεις» της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο σημερινός Πάπας μίλησε για «ασθένεια»… Και βέβαια η δήλωση του Πάπα Φραγκίσκου απομακρύνει κάθε δυνατότητα προσέγγισης των δύο Εκκλησιών, παρά τις επιδιώξεις των νέων «Βησσαριώνων».-

Ο Οικουμενισμός εν τη πράξει Σεβ. Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου Ιεροθέου

Σεβ. Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου Ιεροθέου

Απομαγνητοφώνηση εισηγήσεως στο Διορθόδοξο Συνέδριο της Θεσσαλονίκης: «Οικουμενισμός: Γένεση-Προσδοκίες-Διαψεύσεις» (20-24 Σεπτεμβρίου 2004).

Απομαγνητοφώνηση: Θ. Α.

  Η εισήγηση την οποία ανέλαβα να αναπτύξω στην αγάπη σας, είναι «Ο Οικουμενισμός εν τη πράξει». Και την προσδιόρισα «εν τη πράξει», ήτοι στην θεολογία και στην άσκηση.

  Είναι γνωστό ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι και λέγεται «Οικουμενική» διότι απλώνεται σε ολόκληρη την οικουμένη και έχει όλη την καθολική αλήθεια. Ο όρος «Οικουμενική» συνδέεται με τον όρο «Καθολική» αφού, όπως ομολογούμε στο Σύμβολο της Πίστεως, η Εκκλησία είναι «Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική». Ο όρος, όμως, «Οικουμενική» δεν ταυτίζεται με τον όρο «Οικουμενιστική» και επομένως υφίσταται μεγάλη διαφορά μεταξύ «Οικουμενικής Εκκλησίας» και λεγόμενης «Οικουμενιστικής Εκκλησίας» αφού η τελευταία διακρίνεται από τις λεγόμενες και γνωστές αρχές του Οικουμενισμού.

  Δηλαδή γύρω από το θέμα αυτό υπάρχουν, εν συντομία, μερικές θεωρίες που χαρακτηρίζουν το τι είναι Οικουμενισμός, όπως είναι η πρώτη θεωρία, η λεγομένη «θεωρία των κλάδων», μια άλλη είναι η θεωρία του Οικουμενισμού που λέγεται «βαπτισματική θεολογία», μια άλλη θεωρία που εκφράζει τον Οικουμενισμό είναι η λεγόμενη «περιεκτικότητα», είναι ακόμη ο «διαχριστιανικός δογματικός συγκρητισμός» και επίσης είναι και ο λεγόμενος «διαθρησκευτικός συγκρητισμός».

  Είναι φανερό ότι με τέτοιες θεωρίες επιδιώκεται η δημιουργία μιας Οικουμενιστικής Εκκλησίας και στη πραγματικότητα εκφράζεται ένας δογματικός μινιμαλισμός και μια σχετικοποίηση της Ορθοδόξου Πίστεως και βέβαια αναιρείται η αποκαλυπτική αλήθεια του Χριστού, που παραμένει στην Ορθόδοξη Εκκλησία και που είναι το αληθινό Σώμα του Χριστού και Κοινωνία Θεώσεως.

  Στη συνέχεια, αφού παρακάμψω όλα αυτά, θα ήθελα να παρουσιάσω ένα σοβαρό σημείο, ήτοι, πώς βιώνεται χωρίς να γίνεται αντιληπτό από τους πολλούς στην πράξη ο Οικουμενισμός, μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία με μία ενιαία θεολογία, κατ’ αρχάς, και με μία ενιαία ασκητική, έπειτα, που στη βάση τους δεν είναι ορθόδοξη, ησυχαστική, πατερική αλλά σχολαστική, νοησιαρχική και ηθικιστική.

  1) Ο Οικουμενισμός στη θεολογία.

  Η θεολογία μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας, Παπισμού και Προτεσταντισμού διαφέρει σε βασικά σημεία τόσο ως προς την μέθοδο θεολογήσεως όσο και προς τα αποτελέσματά της. Η ορθόδοξη θεολογία είναι η θεολογία των Προφητών, των Αποστόλων, των Πατέρων των Οικουμενικών Συνόδων, είναι η ησυχαστική θεολογία που είναι εμπειρική και αποκαλυπτική, είναι μέθεξη της Ακτίστου Χάριτος του Θεού, ενώ η παπική θεολογία είναι σχολαστική που κέντρο έχει τη λογική και το στοχασμό. Αυτό συμβαίνει και στη διαφορά μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και Προτεσταντισμού.

   Όταν κάνω λόγο για Οικουμενισμό στη θεολογία εννοώ ότι συγχέονται οι δύο αυτές θεολογίες, ήτοι η Ορθόδοξη θεολογία και η ετερόδοξη θεολογία, από την άποψη ότι προϋποθέτουν την ίδια μεθοδολογία, έχουν την ίδια προοπτική και τις ίδιες αρχές και διαφέρουν μόνο ως προς τις παραπομπές που χρησιμοποιούνται στα θεολογικά έργα. Κυρίως αυτό, λέγεται από την άποψη ότι ερμηνεύονται τα κείμενα των Αγίων Πατέρων μέσα από τις αναλύσεις των δυτικών, παπικών και προτεσταντών και αγνοούνται τα ερμηνευτικά κριτήρια που έχει η ορθόδοξη παράδοση της Εκκλησίας μας. Μερικοί τέτοιοι θεολόγοι χρησιμοποιούν ευρύτατα τις ερμηνείες των ετεροδόξων και προσπαθούν στη συνέχεια να εντοπίσουν μερικά χωρία των Πατέρων που εκφράζουν μια τέτοια προοπτική. Επομένως παραμένει η ίδια ερμηνευτική προοπτική με κατοχύρωση πατερική, χωρίς να εξετάζονται τα διαφορετικά πλαίσια ερμηνείας των αγιογραφικών κειμέων που χρησιμοποιούν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας.

  Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθούν μερικά ενδεικτικά παραδείγματα τα οποία έχουν εντοπιστεί και δεν είμαι ο μόνος που τα παρουσιάζω. Μερικοί θεολόγοι ερμηνεύουν τη φράση του Χριστού «ίνα πάντες έν ώσι» (Ιω. 17/ιζ΄, 21), που είναι τμήμα της αρχιερατικής προσευχής Του, με το ότι δήθεν αναφέρεται στην μελλοντική ενότητα των εκκλησιών και την χρησιμοποιούν κατά κόρον για να δηλώσουν ότι ο Χριστός προανήγγειλε ότι όλες οι χριστιανικές ομολογίες θα αποκτήσουν στο μέλλον ενότητα μεταξύ τους και θα αποτελέσουν τη «μία» εκκλησία, υπονοώντας ότι η Εκκλησία τώρα είναι διασπασμένη. Η ορθόδοξη ερμηνεία της φράσεως είναι διαφορετική. Το «ίνα πάντες έν ώσι», εάν διαβάσει κανείς πολύ προσεκτικά όλο το κείμενο της αρχιερατικής προσευχής, θα δει ότι συνδέεται αναπόσπαστα με άλλες φράσεις, όπως «καθώς συ, πάτερ, εν εμοί καγώ εν συ» (Ιω. 17/ιζ΄, 21) και τη φράση «εγώ εν αυτοίς και συ εν εμοί ίνα ώσι τετελειωμένοι εις έν» (Ιω. 17/ιζ΄, 23) και επίσης την άλλη φράση «ίνα θεωρώσι την δόξαν την εμήν ην δέδοκάς μοι» (Ιω. 17/ιζ΄, 24). Και σαφώς, εδώ, ο Χριστός αναφέρεται στην ενότητα των Αποστόλων κατά θεωρίαν της δόξης του Θεού, την θέα του ακτίστου Φωτός, που έγινε την ημέρα της Πεντηκοστής, γιατί ακριβώς τότε οι Απόστολοι απέκτησαν και ενότητα ουσιαστική μεταξύ τους. Επομένως όσοι εκ των Αγίων μέσα στην ιστορία φθάνουν στη θέωση και στη θεωρία του ακτίστου Φωτός, αποκτούν ενότητα με τους Αποστόλους, έχουν την ίδια πίστη με αυτούς και εφαρμόζεται το χωρίο αυτό, του Χριστού, «ίνα ώσιν έν».

  Άλλοι θεολόγοι μεταφέρουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία την δυτική αντίληψη της, δια μέσου των αιώνων, βαθυτέρας κατανοήσεως και καλυτέρας εμβαθύνσεως στα δόγματα της Εκκλησίας και την αποκαλυπτική αλήθεια. Η θεωρία αυτή αναπτύχθηκε από παπικούς θεολόγους για να δικαιολογηθεί η διαφοροποίησή τους από τη διδασκαλία των Πατέρων των Οικουμενικών Συνόδων και η προσθήκη νέων δογμάτων. Εννοείται ότι χρησιμοποιείται και εδώ, στο σημείο αυτό, πολλή λογική και ο στοχασμός προκειμένου να κατανοήσουν τη δογματική διδασκαλία. Όμως η πατερική διδασκαλία πάνω στο θέμα αυτό είναι ότι η αποκάλυψη εδόθη άπαξ την ημέρα της Πεντηκοστής, τότε που οι Απόστολοι έλαβαν το Άγιο Πνεύμα και απέκτησαν την «πάσα γνώσιν». Χαρακτηριστικό χωρίο είναι του Αδελφοθέου Ιούδα, «ανάγκην έσχον γράψε υμίν παρακαλών επαγωνίζεσθε τη άπαξ παραδωθήση τοις αγίοις πίστει» (Ιούδας 3). Όταν οι θεούμενοι (και ο όρος «θεούμενοι» αναφέρεται σε όλα τα πατερικά κείμενα, αρχής γενομένης τον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη και σε όλους τους μεταγενέστερους Πατέρες) δια της καθάρσεως και του φωτισμού φθάνουν στη θεωρία του ακτίστου φωτός και μετέχουν της Πεντηκοστής, τότε βιώνουν την ίδια πίστη των Αποστόλων. Αυτό φαίνεται στις επιστολές του Αποστόλου Παύλου, αφού κι εκείνος απέκτησε την ίδια εμπειρία των Αποστόλων όταν είδε τον Χριστό «εν τη δόξη αυτού» (Ματθ. Κε΄,25, 31), έλαβε το Άγιο Πνεύμα και έγινε Απόστολος Ιησού Χριστού. Επομένως δεν κατανοείται βαθύτερα δια μέσου των αιώνων η αποκαλυπτική παράδοση αλλά οι άγιοι κάθε εποχής που φθάνουν στην εμπειρία της Πεντηκοστής, εκφράζουν με τους κατάλληλους όρους της εποχής εκείνης αυτή την αλήθεια, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αιρετικοί.

  Άλλοι θεολόγοι νομίζουν ότι η θεολογία συνδέεται με την μεταφυσική, πράγμα το οποίο είναι άποψη της δυτικής θεολογίας και παραδόσεως, σύμφωνα με την οποίαν υπάρχουν τα «φυσικά» και τα «μεταφυσικά» και υπάρχει μία αντιστοιχία μεταξύ αυτών των δύο. Πρόκειται για τη λεγόμενηοντολογία, την ιδεολογία του Πλάτωνος και της κλασικής μεταφυσικής, τη στοχαστική αναλογία, όπως την αποκαλεί ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, την οποίαν βεβαίως δεν αποδέχονται οι άγιοι Πατέρες. Η analogia entis και η analogia fidei δεν απηχεί την ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία. Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν κάνουν λόγο για «φυσικά» και «μεταφυσικά», αλλά για «κτιστά» και «άκτιστα» και ότι η άκτιστη ενέργεια του Θεού ενεργεί αναλόγως σε όλη τη κτίση. Επομένως δεν μπορεί να γίνεται λόγος για τη σύνδεση της μεταφυσικής με την ορθόδοξη θεολογία, αφού η ορθόδοξη θεολογία είναι, αφ’ ενός μεν, ο αποκαλυπτικός λόγος περί Θεού, αφ’ ετέρου δε, εκείνη που υποδεικνύει τον τρόπο θεραπείας του ανθρώπου προκειμένου να φθάσει κι εκείνος στη θέα του ακτίστου φωτός, στο πρόσωπο του Λόγου.

  Άλλοι θεολόγοι, στοχαζόμενοι, ομιλούν για «κοινωνία προσώπων» της Αγίας Τριάδος. Και πάνω σ’ αυτή την άποψη προσπαθούν να τεκμηριώσουν πολλές άλλες επί μέρους θεολογικές, ανθρωπολογικές και δυστυχώς και κοινωνικές θεωρίες. Όμως οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν κάνουν λόγο για «κοινωνία προσώπων» της Αγίας Τριάδος, αλλά για κοινωνία Φύσεως-Ουσίας. Στα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος υπάρχουν τα «κοινά» και τα«ακοινώνητα». Τα «κοινά» είναι η φύση, η ουσία, η ενέργεια αφού ο Πατήρ κοινωνεί την ουσία Του στον Υιό και το Άγιο Πνεύμα και τα «ακοινώνητα», που είναι τα υποστατικά ιδιώματα κάθε προσώπου, ήτοι του Πατρός είναι το αγέννητον, του Υιού το γεννητόν και του Αγίου Πνεύματος το εκπορευτόν. Άλλωστε, τα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, δεν είναι τρόπος υπάρξεως της «φύσεως ουσίας», όπως κακώς λέγεται, αλλά τα υποστατικά ιδιώματα είναι ίδια γνωρίσματα των υποστάσεων προσώπων.

  Ακόμη, άλλοι θεολόγοι δέχονται εν μέρει και την δυτική Θωμική αντίληψη περί κτιστών ενεργειών στο Θεό. Νομίζουν ότι στο Θεό δεν υπάρχουν μόνον άκτιστες ενέργειες αλλά και κάποιες κτιστές, με τις οποίες ο Θεός έρχεται σε επικοινωνία με τον κόσμο. Μια τέτοια αντίληψη έρχεται ευθύτατα σε αντίθεση με όλη τη βιβλικοπατερική παράδοση, η οποία δέχεται ότι εφ’ όσον άκτιστη είναι η ουσία, άκτιστες είναι και οι ενέργειες. Εάν ο άνθρωπος ερχόταν σε επικοινωνία με το Θεό με κτιστές ενέργειες, τότε δε θα  μπορούσε ποτέ να σωθεί.

  Μερικοί θεολόγοι, ακόμη, μεταφέρουν στο χώρο της Ορθοδόξου Εκκλησίας τη δυτική άποψη, ότι δύο είναι οι πηγές της πίστεώς μας, η Αγία Γραφή και η Ιερά Παράδοση. Δεν αρνείται βέβαια κανείς την αξία της Αγίας Γραφής και της Ιεράς Παραδόσεως. Όμως η ορθόδοξη πατερική διδασκαλία στο θέμα αυτό είναι, ότι, η πηγή της πίστεως είναι η αποκάλυψη, την οποίαν δέχονται οι θεούμενοι Προφήτες, Απόστολοι και Πατέρες, είναι τα «άρρητα ρήματα» (Β΄Κορ. ιβ΄/12, 4) τα οποία βιώνουν οι θεούμενοι κατά την αποκαλυπτική εμπειρία και στη συνέχεια μεταφέρουν αυτά τα «άρρητα ρήματα» με κτιστά ρήματα και νοήματα, προκειμένου να καθοδηγήσουν τα πνευματικά τους παιδιά για να φθάσουν κι εκείνα στη προσωπική βίωση της εμπειρίας της αποκαλυπτικής θεολογίας. Έτσι, η Αγία Γραφή δεν είναι «λόγος του Θεού» αλλά «λόγος περί του Λόγου του Θεού».

  Επίσης, μερικοί θεολόγοι κάνουν λόγο για «μυστηριακή ενότητα» μεταξύ των διαφόρων ομολογιών, όπως και για αναγνώριση μερικών μυστηρίων άλλων ομολογιών αν και υπάρχει διαφορά στη θεολογία μεταξύ τους. Όμως, στην πατερική παράδοση, συνδέονται και ταυτίζονται η Εκκλησία, ηΟρθοδοξία και η Θεία Ευχαριστία και δε νοείται το ένα ανεξάρτητα από το άλλο.

  Παρεμφερής με αυτά είναι και η θεωρία που αναπτύσσεται περί της Βασιλείας του Θεού, ότι δηλαδή, η Βασιλεία του Θεού είναι η Θεία Λειτουργία και η συμμετοχή των πιστών σ’ αυτήν. Βεβαίως η Θεία Λειτουργία αποτελεί το κέντρον της εκκλησιαστικής ζωής και κανείς δεν έχει αντίρρηση ως προς το σημείο αυτό. Το πρόβλημα είναι, όμως, όταν η συμμετοχή των πιστών στη Θεία Ευχαριστία γίνεται απροϋπόθετα, όταν δηλαδή, η Θεία Ευχαριστία αποδεσμεύεται από τον ορθόδοξο ησυχασμό. Και το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι όταν η διδασκαλία περί της Βασιλείας του Θεού, συνδέεται με θεσμικές καταστάσεις και με μία σωματική παρουσία των χριστιανών στη Θεία Λειτουργία και λησμονείται ότι κατά τη πατερική παράδοση, όπως την εξέφρασε ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, η Βασιλεία του Θεού είναι η θεωρία του ακτίστου Φωτός στην υπόσταση του Λόγου. Επομένως, δεν πρόκειται για μια κτιστή πραγματικότητα ούτε μια τυπική συμμετοχή σ’ ένα λειτουργικό γεγονός αλλά για βίωση του μυστηρίου της Πεντηκοστής, ήτοι της θεοπτίας θεώσεως. Και αυτή είναι η Πεντηκοστή, όχι απλώς η χειροτονία, γιατί ακούμε σε πολλές χειροτονίες επισκόπων, «σήμερα εβίωσα την Πεντηκοστή». Επομένως: βίωση του μυστηρίου της Πεντηκοστής, αφού προηγηθεί η βίωση τηςκαθαρτικής και φωτιστικής ενεργείας του Θεού.

  Τα θέματα αυτά είναι γνωστά και έχουν αναπτυχθεί εν πολλοίς από τον αείμνηστο π. Ιωάννη Ρωμανίδη και από άλλους ορθοδόξους θεολόγους μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οι (παρόντες παριστάμενοι) πρωτοπρεσβύτεροι π. Γεώργιος Μεταλληνός, π. Θεόδωρος Ζήσης και πολλοί άλλοι που βλέπω και παρακολουθώ τα κείμενά τους.

  Υπάρχουν και μερικοί άλλοι θεολόγοι, οι οποίοι προσπαθούν και επιμένουν να βλέπουν τα κοινά σημεία που υπάρχουν σ’ όλα τα θρησκευτικά συστήματα, χωρίς να εντοπίζουν τις διαφορές. Όμως, κοινά σημεία θρησκευτικής εμπειρίας μπορούν να βρεθούν σε όλα τα θρησκεύματα. Αυτό δε σημαίνει ότι εκφράζουν και διατυπώνουν την ίδια διδασκαλία και θεολογία. Εάν δεν εξεταστούν τα διαφορετικά πλαίσια στα οποία εντάσσεται αυτή θρησκευτική εμπειρία, τότε βιώνεται ένας Οικουμενισμός.

  Ακόμη, υπάρχουν άλλοι που ισχυρίζονται, ευτυχώς παλαιότερα, ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας ακολούθησαν κυρίως τη πλατωνική φιλοσοφία ενώ οι αιρετικοί χρησιμοποίησαν την αριστοτελική φιλοσοφία, ότι ο δυτικός σχολαστικισμός είναι συνέχεια του σχολαστικισμού, δήθεν, των Πατέρων της Εκκλησίας, είναι δηλαδή, δήθεν, ανάπτυξη και υπέρβαση της σχολαστικής παραδόσεως που [τάχα] «είχε» η Ορθόδοξη Εκκλησία, ότι ο Θωμάς Ακινάτης είχε επηρεαστεί από Πατέρες της Εκκλησίας (αυτό λέγεται σε επιστημονική μελέτη). Με τη διαφορά ότι εκείνος, ο Θωμάς Ακινάτης, χρησιμοποίησε την αριστοτελική φιλοσοφία ενώνοντας τον Αριστοτέλη με τον νεοπλατωνικό Αυγουστίνο απαρτίζοντας, όπως γράφεται, ένα «μεγαλειώδες θεολογικο-φιλοσοφικό σύστημα», ενώ οι Πατέρες της Εκκλησίας, λέγεται, είναι κυρίως πλατωνικοί, ότι [τάχα] η «summa» η θεολογική του Θωμά του Ακινάτη, που είναι το τελειότερο θεολογικό σύστημά του, έχει δεχθεί επίδραση από τους Πατέρες της Εκκλησίας και μάλιστα εντοπίζουν τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό και Μέγα Βασίλειο και ότι αυτή η θεολογία του Θωμά του Ακινάτη, όπως εκφράζεται η «summa» η θεολογική, επέδρασε σε άλλους μεταγενέστερους Πατέρες της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Οι απόψεις αυτές είναι απαράδεκτες από ορθοδόξου πλευράς αφού η πατερική θεολογία είναι θεολογία της εμπειρίας και δεν έχει καμιά σχέση με τη σχολαστική θεολογία της δύσεως, της οποίας κέντρο είναι η λογική και ο στοχασμός.

  Όλες αυτές οι απόψεις της δυτικής παραδόσεως που μεταφέρονται στη θεολογία της Ορθοδόξου Εκκλησίας συνιστούν, κατά τη γνώμη μου, τον Οικουμενισμό στη θεολογία.

  2) Ο Οικουμενισμός στην άσκηση

  Η άσκηση, κατά την ορθόδοξο διδασκαλία της Εκκλησίας, είναι η απαραίτητη προϋπόθεση βιώσεως του Θεού «εν αισθήσει και πληροφορία», όπως λέγει ο Άγιος Διάδοχος ο Φωτικής. Και όταν ο άνθρωπος αποκτήσει την υπαρξιακή γνώση του Θεού, στη συνέχεια, η εμπειρία αυτή, διατυπώνεται με λόγους. Άσκηση έχουν όλες οι θρησκείες και όλα τα θρησκευτικά συστήματα, καθώς επίσης και όλες, κατά τον α΄ ή β΄ βαθμό, ετερόδοξες ομολογίες, αλλά η άσκηση στην ορθόδοξη θεολογία διαφέρει σαφώς από κάθε άλλη άσκηση. Οι Πατέρες της Εκκλησίας που εκφράζουν το εκκλησιαστικό ήθος, ως απλανείς διδάσκαλοι, κατέγραψαν την αλήθεια, ότι η άσκηση είναι πορεία του ανθρώπου από την κάθαρση της καρδιάς στο φωτισμό του νοός και τη μέθεξη της θεώσεως. Αυτό το βλέπουμε σαφώς στη Φιλοκαλία που έχει τον τίτλο, όπως είναι γνωστό «Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών», «εν ή ο νους κατά την πράξιν και ηθικήν φιλοσοφίαν καθαίρεται, φωτίζεται και τελειούται». Πρόκειται για τους τρεις βαθμούς της πνευματικής ζωής, που τους βλέπουμε στον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο, στα κεφάλαια που συνέγραψε, στον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά και σε άλλους Πατέρες. Στη πραγματικότητα, άσκηση, είναι η μέθεξη της ενεργείας του Θεού, η οποία ενέργεια μετέχεται αναλόγως με τη πνευματική κατάσταση την οποίαν βρίσκεται ο άνθρωπος. Εάν ο άνθρωπος διακατέχεται από τα πάθη και μετανοεί, τότε η άκτιστη ενέργεια του Θεού τον καθαρίζει και γι’ αυτό λέγεται καθαρτική. Εάν βρίσκεται στη κατάσταση του φωτισμού η θεία χάρη τον φωτίζει και λέγεται φωτιστική. Και εάν βρίσκεται στη κατάσταση της θεώσεως, τον στερεώνει και τον αυξάνει στη θέωση και λέγεται θεοποιός ή τελειοποιός. Φαίνεται καθαρά ότι η ενέργεια του Θεού λαμβάνει ονόματα ανάλογα με τα αποτελέσματα που δημιουργεί, αφού άλλο είναι η ενέργεια και άλλο το ενέργημα.

  Υπάρχουν μερικοί σύγχρονοι θεολόγοι που ισχυρίζονται ότι η διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας περί καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως, όπως ακριβώς φαίνεται στα κείμενά τους, την υμνογραφία της Εκκλησίας και τις ευχές των μυστηρίων, ότι, δήθεν, έχει επηρεαστεί από τις απόψεις του Νεοπλατωνισμού. Αυτό δεν είναι ορθό, γιατί ο Νεοπλατωνισμός είναι ένα φιλοσοφικό σύστημα που αναπτύχθηκε μεταξύ του 2^ου και 6^ου αιώνος, στη προσπάθεια μερικών ειδωλολατρών φιλοσόφων να αναβιώσουν τον Πλατωνισμό και στη πραγματικότητα είναι μια εξέλιξη και μεταμόρφωση του Πλατωνισμού, σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής εκείνης. Είναι το τελευταίο φιλοσοφικό κίνημα του αρχαίου ελληνικού κόσμου που έχει, οπωσδήποτε, στοιχεία θρησκείας. Είναι επόμενο ότι ο Νεοπλατωνισμός δέχτηκε αρνητικές ή θετικές επιδράσεις από τον χριστιανισμό -και κυρίως τους αιρετικούς-, το γνωστικισμό και τις ανατολικές θρησκείες, ώστε να γίνεται λόγος για την ανατολικοποίηση της πλατωνικής σκέψεως.

  Ο Νεοπλατωνισμός εμφανίστηκε, κατ’ αρχάς, στην Αλεξάνδρεια με τον Αμμώνιο Σακκά, ο οποίος προερχόμενος από χριστιανούς γονείς επέστρεψε στην εθνική θρησκεία και δίδασκε τον Νεοπλατωνισμό περί το 209 μ.Χ.. Κύριος, όμως, εκπρόσωπος του Νεοπλατωνισμού είναι ο Πλωτίνος, που υπήρξε μαθητής του Αμμωνίου και μετέφερε το σύστημα αυτό στη Ρώμη. Τις απόψεις όπως και το βίο του Πλωτίνου μας διέσωσε ο Πορφύριος, καθώς επίσης και ο μαθητής του Πορφυρίου, Ιάμβλιχος. Σημειώνονται πολλές σχολές που δίδασκαν και ανέπτυξαν τον Νεοπλατωνισμό, οι οποίες σχολές έχουν κοινά σημεία μεταξύ τους αλλά και διαφορές. Πρόκειται για τη νεοπλατωνική σχολή της Ρώμης, της οποίας κύριος εκφραστής είναι ο Πλωτίνος και ο Πορφύριος, τη νεοπλατωνική σχολή της Συρίας της οποίας κύριος εκπρόσωπος είναι ο Ιάμβλιχος, τη νεοπλατωνική σχολή των Αθηνών της οποίας εκφραστής είναι ο Πρόκλος και τη νεοπλατωνική σχολή της Αλεξάνδρειας. Βασικές θεωρίες του Πλωτίνου και των μετέπειτα νεοπλατωνικών, είναι η διδασκαλία περί της δημιουργίας των όντων και του κόσμου δια της απορροής. Δύο είναι τα βασικά ερωτήματα τα οποία έθεσε ο Πλωτίνος: α) «πόθεν τα όντα;» (πρόκειται για την οντολογία και τη κοσμολογία του) και β) «προς πού;» (πρόκειται για την ηθική του Πλωτίνου).

  Ως προς το πρώτο ερώτημα, «πόθεν τα όντα;», ο Πλωτίνος και οι μετέπειτα νεοπλατωνικοί υπεστήριξαν την θεωρία ότι υπάρχει μια εκπόρευση ήέκλαμψη από το «Έν» προς τα πολλά. Η υπερτάτη αρχή από την οποία προήλθαν τα πάντα, είναι το «Έν». Μετά από αυτό, είναι ο «νους», ο οποίος είναι το κέντρο των ιδεών, ο οποίος «νους» προήλθε δι’ απορροής από το «Έν» και αποτελεί την εικόνα και το εκχύλισμα του «Ενός» και είναι συνυφασμένο με αυτό. Τόσο το «Έν» όσο και ο «νους» είναι υποστάσεις, κατά τον Πλωτίνο. Από τον «νου» απέρρευσε η «ψυχή», που έχει μέσα της δυνάμεις για τη μορφοποίηση του αισθητού κόσμου. Κάνοντας λόγο για «ψυχή» εννοείται, αφ’ ενός μέν, η ψυχή του αισθητού κόσμου, η κοσμική ψυχή, αφ’ ετέρου δε, η ψυχή του ανθρώπου. Το «Έν», ο «νους» και η «ψυχή» αποτελούν τρεις υποστάσεις. Και το τελευταίο στοιχείο της καθόδου αυτής, είναι η «ύλη».

  Ως προς το δεύτερο ερώτημα, «προς πού;», η βασική διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού είναι η άποψη του Πλάτωνος, ότι η ψυχή έχει δεσμευτεί από το σώμα και το σώμα αποτελεί τη φυλακή της ψυχής, οπότε η σωτηρία του ανθρώπου είναι η αποδέσμευση της ψυχής από το σώμα και η επαναφορά της στο κόσμο των ιδεών. Οι νεοπλατωνικοί, συγκεκριμένα ο Πορφύριος με την επίδραση του Πλωτίνου, έκαναν λόγο για δύο είδη θανάτου: το«φυσικό» θάνατο, ήτοι την αποδέσμευση της ψυχής από το σώμα αλλά και το «φιλοσοφικό» θάνατο, που είναι η αποδέσμευση της ψυχής από το σώμα πριν τον «φυσικό» θάνατο δια της «θεουργίας», που συνιστά τις τελετές μυσταγωγίας και της «μαγείας». Υπάρχουν επομένως μερικοί που ισχυρίζονται ότι η νηπτική διδασκαλία της Εκκλησίας, όπως εκφράστηκε από τον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, τον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο, τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά αλλά και από προγενέστερους Πατέρες (Γρηγόριο Θεολόγο, Γρηγόριο Νύσσης, Μέγα Βασίλειο, κ.τ.λ.), δήθεν έχει επηρεαστεί από τη διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού. Και αυτό, γιατί και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει η ίδια ορολογία, τόσο ως προς τη θεολογία όσο και ως προς τη σωτηριολογία. Τέτοιες απόψεις αναπτύχθηκαν από δυτικούς θεολόγους και μεταφέρονται ακριβώς εις τον δικό μας το χώρο. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά όσο φαίνονται εκ πρώτης όψεως. Οι τρεις υποστάσεις του νεοπλατωνισμού, «Έν», «νους», «ψυχή», δεν έχουν καμιά σχέση με τον χριστιανικό Τριαδικό Θεό της Χριστιανικής Εκκλησίας, όπως εκφράζεται από τους Αγίους Πατέρες. Και αυτό διότι στην ορθόδοξη θεολογία δεν αποδεχόμαστε την μεταφυσική και την αρχή της ιδεολογίας και βέβαια τη δημιουργία του κόσμου δια της «απορροής».

  Έπειτα, όπως παρατηρείται, υπάρχει μία κοινή ορολογία στη προσπάθεια ενώσεως του ανθρώπου με το Θεό. Πρόκειται για τους όρους «νους», «ψυχή», «σωτηρία ψυχής», «κάθαρση», «έκσταση», «φωτισμός», κ.τ.λ.. Εάν όμως δούμε ποια έννοια έχουν αυτοί οι όροι στη διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού και τα συγκρίνουμε με τη θεολογία της Εκκλησίας, τότε μπορούμε να καταλάβουμε το χάσμα που υφίσταται μεταξύ Νεοπλατωνισμού και ορθοδόξου νηπτικής θεολογίας της Εκκλησίας μας. Η ορθόδοξη νηπτική θεολογία και παράδοση δεν έχει καμιά σχέση με τις θεωρίες του Νεοπλατωνισμού, ως προς τα «περί της φύσει αθανάτου ψυχής», η οποία πρέπει να επιστρέψει στον κόσμο των ιδεών και ως προς τα «περί του φύσει την του σώματος» που πρέπει να εξαφανιστεί. Επίσης, δεν έχει καμιά σχέση με τη διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού για τη σωτηρία του ανθρώπου, ότι δηλαδή, η σωτηρία του ανθρώπου συνίσταται στην αποδέσμευση της ψυχής από το σώμα. Ούτε και έχει σχέση η διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας περί καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως με τη προσπάθεια του ανθρώπου να ενωθεί με θεουργικές, μαγικές ενέργειες και τελετές, όπως δίδασκε και έπραττε ο Νεοπλατωνισμός, ιδιαιτέρως ο Ιάμβλιχος.

  Οπότε, πράγματι, υπάρχει ένας επηρεασμός σε μερικούς ορθοδόξους θεολόγους από ερμηνείες δυτικών θεολόγων ότι, δήθεν, η ορθόδοξη άσκηση, όπως διατυπώθηκε από τους Πατέρες της Εκκλησίας μας, συνδέεται με τον ανατολικό μυστικισμό των Νεοπλατωνικών. Κατ’ επέκταση υπάρχει και ένας επηρεασμός και ως προς την πρακτική εφαρμογή της ζωής, αφού μεταφέρεται στη παράδοσή μας ένας δυτικός, ηθικιστικός και ακτιβιστικός μοναχισμός με την παραθεώρηση και περιφρόνηση του ησυχαστικού πνεύματος της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Αυτό συνιστά έναν Οικουμενισμό στην άσκηση, μια εκκοσμίκευση της Ορθοδόξου Εκκλησίας και του ορθοδόξου μοναχισμού.

  Καταλήγοντας, αυτά τα πολύ συνοπτικά, θα ήθελα να σημειώσω ότι: σε μερικούς ορθοδόξους θεολόγους παρατηρείται ένας επηρεασμός από άλλες παραδόσεις τόσο στην θεολογία όσο και στην άσκηση. Καθώς επίσης και μερικοί ορθόδοξοι, στη πράξη σκέφτονται, θεολογούν και πολιτεύονται όπως οι παπικοί και οι προτεστάντες. Γι’ αυτό και υποστηρίζω ότι πρέπει να εξετάζουμε και εμείς οι ορθόδοξοι, κατά πόσον αποσυνδέουμε τα μυστήρια της Εκκλησίας μας από την ορθόδοξη θεολογία των Πατέρων μας και την ορθόδοξη άσκηση που εκφράζεται με τον ησυχασμό. Πρέπει να ερευνήσουμε το θέμα, μήπως διακρινόμαστε από μία «ορθόδοξη Ουνία» και ένα «ορθόδοξο Προτεσταντισμό», όταν συγχρόνως, είμαστε ορθόδοξοι κληρικοί, μοναχοί και λαϊκοί αλλ’ όμως έχουμε εγκολπωθεί σε μερικά σημεία, τα δόγματα και τις απόψεις του Παπισμού και του Προτεσταντισμού ή τουλάχιστον έχουμε δεχθεί-εγκολπωθεί τη μεθοδολογία θεολογήσεως και τη μεθοδολογία της ασκήσεως που κυριαρχούν σ’ αυτές τις ομολογίες. Πρέπει, δηλαδή, να προσέξουμε να μην αποδειχθούμε, εμείς οι ορθόδοξοι, ουνίτες στη πράξη ή να μην εκφράζουμε κάποια ιδιότυπη Προτεσταντική Ουνία με το να διαφυλάττουμε τα ορθόδοξα μυστήρια και να συμμετέχουμε αλλά να έχουμε μία Προτεστάντικη θεολογία και ασκητική, δηλαδή να βιώνουμε τον Οικουμενισμό στην πράξη, τόσο στη θεολογία όσο και στην άσκηση.

Σεβ. Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου Ιεροθέου

Απομαγνητοφώνηση: Θ. Α.

Το άρθρο αυτό στα Αγγλικά

Για επουσιώδη η Πανορθόδοξη Του Γιώργου Ν.Παπαθανασόπουλου

Του Γιώργου Ν.Παπαθανασόπουλου

          Για επουσιώδη θέματα, που ελάχιστα ενδιαφέρουν τον Ορθόδοξο πιστό, θα συνέλθει η Πανορθόδοξη Σύνοδος το 2016. Αυτό είναι το συμπέρασμα μετά την ολοκλήρωση, στις 2 Απριλίου 2015, των εργασιών της Ειδικής Διορθοδόξου Επιτροπής επί της Προπαρασκευής των κειμένων Αυτής. Από τα εννέα κείμενα που είχαν προς επεξεργασία για αποφάσεις ή/και «επιμέλεια» στην Επιτροπή δεν συζητήθηκαν καθόλου τα τέσσερα, της Ορθοδόξου Διασποράς, του Αυτοκεφάλου και του τρόπου ανακηρύξεως αυτού, του Αυτονόμου και του τρόπου ανακηρύξεως αυτού και των Διπτύχων.

Από τα υπόλοιπα πέντε δεν υπήρξε συμφωνία στα δύο, στο ζήτημα του κοινού ημερολογίου και σ’ αυτό των κωλυμάτων γάμου. Στα τρία υπήρξε σύγκληση απόψεων. Αυτά είναι το περί νηστείας, το κοινό ζήτημα των σχέσεων των Ορθοδόξων Εκκλησιών προς τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο και προς την οικουμενική κίνηση και αυτό της διακήρυξης περί της συμβολής των κατά  τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών στην επικράτηση των χριστιανικών ιδεωδών, της ειρήνης, της ελευθερίας, της αδελφοσύνης και της αγάπης μεταξύ των λαών και άρση των φυλετικών διακρίσεων.

          Επί του θέματος του κοινού ημερολογίου οι εκπρόσωποι των Εκκλησιών που  ακολουθούν το Ιουλιανό (παλαιό) ημερολόγιο (Σημ.  Ρωσίας, Σερβίας, Βουλγαρίας, Πολωνίας, Γεωργίας) δεν δέχθηκαν οποιαδήποτε συζήτηση αλλαγής του ισχύοντος σ’  αυτές ημερολογίου. Δεν δέχθηκαν καν να εξεταστούν τα επιστημονικά δεδομένα, ώστε, κατά τη γνώμη των εκπροσώπων του Φαναρίου και  άλλων Εκκλησιών, να αποδειχθεί η ατέλεια του Ιουλιανού ημερολογίου. Απέρριψαν επίσης την πρόταση να υπάρξει μνεία ότι σύμφωνα με τα αστρονομικά δεδομένα το Γρηγοριανό ημερολόγιο είναι ακριβέστερο του Ιουλιανού. Το Φανάρι επιδίωξε χωρίς επιτυχία να υπάρξει έστω  μια ευχή συγκλήσεως απόψεων, ώστε να αρχίσει προσπάθεια καθιέρωσης κοινής ημερομηνίας για το Πάσχα με τους Λατίνους και τους Προτεστάντες. Το θέμα θα συζητηθεί στην Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη, τον προσεχή Ιούνιο, αλλά δεν φαίνεται ότι μπορεί να περάσει η επιδίωξη του Φαναρίου περί «κοινού ημερολογίου».

          Στα κωλύματα του γάμου η Προπαρασκευαστική Επιτροπή εξέτασε την απόφαση της Β΄ Προσυνοδικής Πανορθοδόξου Διασκέψεως, που είχε συνεδριάσει από τις 3 έως τις 12 Σεπτεμβρίου 1982. Σε αυτήν αναφέρεται ότι κώλυμα γάμου υπάρχει στους εξ αίματος και εξ αγχιστείας συγγενείς μέχρι και του 5^ου βαθμού συμπεριλαμβανομένου, κατά τον 54^ο Κανόνα της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου. Μέλη της  Επιτροπής (Σημ. Κυρίως αυτά της Ρωσίας, της Σερβίας και της Γεωργίας) θεώρησαν ότι η «επιμέλεια» του προς συζήτηση κειμένου περιλαμβάνει και την αλλαγή του και πρότειναν οι μεν Ρώσοι το κώλυμα γάμου να γίνει ελαστικότερο και να ισχύει μόνο έως και τον 4^ο βαθμό συγγενείας, οι δε Γεωργιανοί να καταστεί αυστηρότερο και το κώλυμα γάμου να ισχύει έως και τον 7ο βαθμό. Οι υπόλοιποι ζήτησαν να παραμείνει η απόφαση που πρότεινε η Προσυνοδική του 1982. Το θέμα παραπέμφθηκε στην Προσυνοδική Διάσκεψη, χωρίς κάποια ελπίδα σύγκλησης των απόψεων.

          Έγινε επίσης συζήτηση αλλά δεν ελήφθη απόφαση για το πώς η Εκκλησία αντιμετωπίζει τον πολιτικό γάμο και αν αυτός, στην περίπτωση που έχει προηγηθεί χρονικά, αποτελεί κώλυμα ιερολογίας του γάμου. Δεν υπήρξε επίσης απόφαση για το αν το ζευγάρι που έχει τελέσει μόνο πολιτικό γάμο μπορεί να συμμετέχει στη Μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας.

          Η νηστεία είναι ένα από τα θέματα που υπήρξε συναίνεση, αφού στην ουσία της παραμένει ως έχει. Ολοκληρώθηκε επίσης με συναίνεση το θέμα της συμβολής των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών στην επικράτηση της ειρήνης, την άρση των φυλετικών διακρίσεων κ.λ.π. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Μητροπολίτης Περγάμου κ. Ιωάννης, εξέφρασε το παράπονο ότι προς τα έξω βγήκε η ανακρίβεια – χωρίς να το πει η αιχμή του κατευθύνθηκε προς τα μέλη της αντιπροσωπείας της Μόσχας - ότι υπήρξε πρόταση να μπει στο κείμενο παράγραφος για την προστασία των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων, κάτι που από κανέναν δεν προτάθηκε. Ο Μητροπολίτης Βολοκολάμσκ είχε πει ότι στο προς «επιμέλεια» κείμενο καλόν είναι να μην υπάρχει έκφραση που να αφήνει έστω και υπόνοια ότι στα δικαιώματα των μειονοτήτων μπορεί να περιλαμβάνονται οι ομοφυλόφιλοι και  όλοι συμφώνησαν με την πρότασή του. Σημειώνεται ότι οι ομοφυλόφιλοι έχουν μια μανιακή επιθετικότητα σε βάρος της Εκκλησίας, έχουν και κοσμική ισχύ και επιδιώκουν όχι μόνο να έχουν ίσα δικαιώματα, που τα έχουν, όπως όλοι οι πολίτες, αλλά να αποκτήσουν περισσότερα και να επιβάλλουν στην κοινωνία τη διαστροφή ως φυσική κατάσταση του ανθρώπου.

          Στο θέμα των σχέσεων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών με τις άλλες Χριστιανικές Ομολογίες και την Οικουμενική Κίνηση υπήρξε σύγκληση απόψεων σε προηγούμενη συνεδρίαση της Επιτροπής. Έχει ενδιαφέρον να δημοσιοποιηθεί το τελικό κείμενο, που θα εισαχθεί στην Πανορθόδοξη Σύνοδο, για να φανεί ποια η στάση τους στο σοβαρό αυτό ζήτημα.

          Στη Σύνοδο δεν θα συζητηθούν τα θέματα που είχαν τεθεί στην Α΄ Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη, τον Νοέμβριο του 1976, και εκείνη τα παρέπεμψε, «προς ιδίαν μελέτην» στις επί μέρους Ορθόδοξες Εκκλησίες. Αυτά είναι:

          Καθορισμός της εννοίας του Δόγματος εξ επόψεως Ορθοδόξου. Αγία Γραφή. Θεοπνευστία της Αγίας Γραφής. Κύρος των Βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Η Ιερά Παράδοσις – καθορισμός της εννοίας και της εκτάσεως αυτής. Αυθεντικά κείμενα στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Αυθεντία της Εκκλησίας. Κοινή συνείδηση της Εκκλησίας. Το αλάθητο στην Εκκλησία, αποφαινόμενη δια της Ιεραρχίας αυτής, στην Οικουμενική Σύνοδο. Ορθοδοξία και Βίβλος. Ανακατανομή των λειτουργικών καθ’ όλου περικοπών. Ομοιομορφία Τυπικού και Λειτουργικών Κειμένων στη Λατρεία και στην τέλεση των Μυστηρίων. Αναθεώρηση και επιστημονική έκδοση αυτών. Πληρέστερη συμμετοχή του λαϊκού στοιχείου στη λατρευτική και στην υπόλοιπη ζωή της Εκκλησίας. Ειρηνικά Γράμματα. Άγιο Μύρο. Ο γάμος των κληρικών μετά τη χειροτονία τους, ο β΄ γάμος των κληρικών. Η ευθανασία και η Ορθόδοξος Θεολογία. Η Ορθοδοξία στον κόσμο. Η Ορθοδοξία και οι άλλες θρησκείες. Η καύση των νεκρών και η Ορθόδοξη Θεολογία.-

Τὰ θαύματα τοῦ Χριστοῦ γίνονται καὶ σήμερα; Anthony Bloom

Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Διαβάζουμε συνεχῶς γιὰ τὰ θαύματα τοῦ Χριστοῦ στὰ Εὐαγγέλια καὶ ἀναρωτιόμαστε: «Γιατί ἦταν τότε δυνατὰ. Γιατί γίνονταν τέτοια πράγματα ἐκεῖνες τὶς ἡμέρες, ἐνῶ ἐμεῖς σήμερα βλέπουμε τόσα λίγα θαύματα. Νομίζω ὅτι ὑπάρχουν τρεῖς πιθανὲς ἀπαντήσεις.

Πρῶτον ὅτι ἐμεῖς δὲν βλέπουμε τὰ θαύματα ποὺ συμβαίνουν γύρω μας, θεωροῦμε τὰ πάντα δεδομένα, σὰν ἀπόλυτα φυσικά. Δεχόμαστε ὅλα τὰ ἀγαθὰ ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ Θεοῦ σὰν νὰ ἦταν φυσιολογικὰ καὶ δὲν βλέπουμε πιὰ ὅτι ἡ ζωὴ εἶναι ἕνα θαυμάσιο θαῦμα, ὅτι δηλαδὴ ὁ Θεὸς ἤθελε νὰ μᾶς δημιουργήσει, ὅτι μᾶς κάλεσε ἀπὸ τὴν ἀνυπαρξία στὴν ὕπαρξη ἐναποθέτοντας μπροστὰ μας ὁλόκληρο τὸ θαῦμα τῆς ὕπαρξης.

Οὔτε περιόρισε τὸν ἑαυτό Του σ’ αὐτό. Μᾶς κάλεσε γιὰ νὰ εἴμαστε παντοτινὰ φίλοι Του καὶ νὰ βιώσουμε ἀτελεύτητα τὴν αἰώνια θεία ζωή. Ἀποκάλυψε σ’ ἐμᾶς τὸν Ἑαυτό Του. Γνωρίζουμε ὅτι Αὐτὸς εἶναι ὁ Θεὸς καὶ τὸν ἀναγνωρίζουμε στὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ ὡς Θεό, τοῦ ὁποίου ἡ ἀγάπη δὲν ταλαντεύεται μπροστὰ στὸ δικό του θάνατο ποὺ ἦταν νὰ σώσει αὐτοὺς ποὺ ἀγαποῦσε.

Καὶ τί γίνεται μ’ ἐκεῖνα τὰ θαύματα ποὺ εἶναι λιγότερο φανερὰ σ’ ἐμᾶς, ὅπως ἡ ὑγεία, ἡ εἰρήνη, ἡ φιλία, ἡ ἀγάπη; Εἶναι ὅλα θαύματα- δὲν μπορεῖς νὰ τὰ ἐξαγοράσεις, δὲν μπορεῖς ν’ ἀναγκάσεις κανένα νὰ σοῦ δώσει τὴν καρδιά του. Καὶ παρ’ ὅλα αὐτὰ γύρω μας ὑπάρχουν τόσες πολλὲς καρδιὲς ἀνοιχτὲς ἡ μία ἀπέναντι στὴν ἄλλη, τόση πολλὴ φιλία, τόση πολλὴ ἀγάπη. Καὶ ἡ φυσική μας ὕπαρξη, τὴν ὁποία θεωροῦμε τόσο δεδομένη, δὲν εἶναι ἕνα θαῦμα;

Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτο σημεῖο ποὺ ἤθελα ν’ ἀναφέρω, ὅτι δηλαδὴ ὁλόκληρη ἡ ζωὴ εἶναι ἕνα θαῦμα. Ξέρω, φυσικά, ὅτι ὑπάρχει πολύς, πάρα πολὺς πόνος καὶ τρόμος σ’ αὐτό, ἀλλὰ τὴν ἴδια στιγμὴ ἕνα τόσο σιωπηλό, σταθερὸ φῶς λάμπει στὸ σκοτάδι: Μακάρι νὰ μπορούσαμε νὰ πιστέψουμε στὸ φῶς καὶ νὰ γίνουμε παιδιὰ τοῦ φωτός, ὅπως λέει ὁ Κύριος. Νά γίνουμε οἱ κομιστὲς τοῦ φωτός;

Θὰ ἤθελα νὰ κάνω ἀκόμη δύο σχόλια. Σήμερα διαβάζουμε ὅτι οἱ ἄνθρωπο εἶχαν ἀνάγκη, ὅτι οἱ ἀπόστολοι πρόσεξαν αὐτὴ τὴν ἀνάγκη καὶ μίλησαν στὸν Κύριο γι’ αὐτή. Καὶ ὁ Θεὸς εἶπε: «Ἀπὸ σᾶς ἐξαρτᾶται ἂν θ’ ἀνακουφιστεῖ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, νὰ ταΐσετε αὐτοὺς τοὺς πεινασμένους ἀνθρώπους», ὅταν αὐτοὶ Τοῦ εἶπαν, «μόνο δύο ψάρια καὶ πέντε ψωμιά μπορεῖ νὰ φτάσουν γιὰ τόσο πλῆθος;» Καὶ ὁ Χριστὸς εὐλόγησε ἐκεῖνα τὰ ψάρια καὶ τὰ ψωμιὰ καὶ ἦταν ἀρκετὰ γιὰ τὸ πλῆθος.

Λοιπὸν τί περιμένει ὁ Θεὸς ἀπὸ μᾶς γιὰ νὰ κάνει θαύματα ἐλεύθερα μὲ τὴν θεϊκή του δύναμη στὴ γῆ; Πρῶτα, ὅτι πρέπει νὰ προσέξουμε τὴν ἀνάγκη τοῦ ἄλλου. Περνᾶμε τόσο συχνὰ κοντὰ ἀπ’ αὐτὴ καὶ δὲν ἀνοίγουμε τὴν πόρτα στὸ Θεὸ γιὰ νὰ τοῦ ἐπιτρέψουμε νὰ μπεῖ καὶ νὰ κάνει ἐκεῖνο ποὺ εἶναι ἀδύνατο νὰ κάνουμε ἐμεῖς. Ἂς ἀνοίξουμε τὰ μάτια μας γιὰ νὰ δοῦμε τὶς ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων γύρω μας- ὑλικές, ψυχολογικές, πνευματικές, τὴ μοναξιὰ καὶ τοὺς πόθους του καὶ ἀμέτρητες ἄλλες ἀνάγκες.

Ὑπάρχει ἀκόμη ἕνα πράγμα στὸ ὁποῖο ὁ Κύριος παροτρύνει τοὺς μαθητές Του. «Δῶστε ὅ,τι ἔχετε καὶ θὰ μπορέσουμε νὰ τοὺς ταΐσουμε ὅλους». Οἱ Ἀπόστολοι δὲν ἄφησαν στὴν ἄκρη μερικὰ ψάρια καὶ ψωμιὰ γιὰ τοὺς ἑαυτούς τους, τὰ ἔδωσαν ὅλα στὸν Κύριο. Κι ἐπειδὴ αὐτοὶ ἔδωσαν τὰ πάντα, ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, τὸ βασίλειο τῆς ἀγάπης, τὸ βασίλειο, ὅπου ὁ Θεὸς μποροῦσε νὰ δράσει ἐλεύθερα καὶ ἀπερίσπαστα, ἐγκαθιδρύθηκε καὶ ὅλοι ἦταν ἱκανοποιημένοι.

Αὐτὴ ἡ κλήση ἀπευθύνεται καὶ σέ μᾶς: ὅταν βλέπουμε ἀνάγκη, ἂς δώσουμε τὰ πάντα καὶ τὰ πάντα θὰ εἶναι καλά.

Τώρα ἕνα τελευταῖο σχόλιο: Ὅταν ὁ παραλυτικός, γιὰ τὸν ὁποῖο διαβάσαμε μερικὲς ἑβδομάδες πρίν, πῆγε στὸν Χριστό, ὁ Κύριος εἶδε τὴν πίστη τῶν ἀνθρώπων καὶ θεράπευσε τὸν ἄρρωστο ἄνδρα. Μποροῦμε νὰ παράσχουμε τὴν πίστη ποὺ στερεύει σὲ κείνους ποὺ μᾶς περιτριγυρίζουν, μποροῦμε νὰ τοὺς κουβαλήσουμε μὲ τὴν πίστη μας πάνω σ’ ἕνα φορεῖο. Ἀλλὰ ἡ πίστη δὲν εἶναι ἀρκετή. Στὴν περίπτωση τοῦ παραλυτικοῦ δὲν ἦταν μόνο ἡ πίστη ποὺ ἔκανε τὸ Θεὸ νὰ τὸν θεραπεύσει, ἀλλὰ ἦταν καὶ ἡ ἀγάπη γιὰ τὸν ἄρρωστο ἄνδρα. Ἂν ὑπῆρχε μόνο τόση ἀγάπη μεταξὺ μας, τότε ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ θὰ ἐγκαθιδρυόταν στὴν ἐποχή μας καὶ ὁ Θεὸς θὰ δροῦσε ἐλεύθερα.

Ἂς σκεφτοῦμε αὐτό, ὅτι δηλαδὴ ὁ Θεὸς ἔκανε τὰ θαύματά Του, μὲ τὴ συμμετοχὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ἀπὸ μᾶς ἐξαρτᾶται, ἂν ἡ Βασιλεία γιὰ τὴν ὁποία προσευχόμαστε καὶ τὴν ὁποία περιμένουμε, θὰ ἐγκαθιδρυθεῖ στὴ γῆ, ἐκείνη ἡ Βασιλεία τὴν ὁποία καλούμαστε νὰ ἐγκαθιδρύσουμε μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ καὶ στὸ ὄνομα Αὐτοῦ. Ἀμήν.


http://www.agiazoni.gr

Δρόμος για τη γνώση είναι η απάθεια και η ταπείνωση. Χωρίς αυτά κανείς δε θα δει τον Κύριο. (Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής)