Ο Οικουμενισμός εν τη πράξει Σεβ. Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου Ιεροθέου

Σεβ. Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου Ιεροθέου

Απομαγνητοφώνηση εισηγήσεως στο Διορθόδοξο Συνέδριο της Θεσσαλονίκης: «Οικουμενισμός: Γένεση-Προσδοκίες-Διαψεύσεις» (20-24 Σεπτεμβρίου 2004).

Απομαγνητοφώνηση: Θ. Α.

  Η εισήγηση την οποία ανέλαβα να αναπτύξω στην αγάπη σας, είναι «Ο Οικουμενισμός εν τη πράξει». Και την προσδιόρισα «εν τη πράξει», ήτοι στην θεολογία και στην άσκηση.

  Είναι γνωστό ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι και λέγεται «Οικουμενική» διότι απλώνεται σε ολόκληρη την οικουμένη και έχει όλη την καθολική αλήθεια. Ο όρος «Οικουμενική» συνδέεται με τον όρο «Καθολική» αφού, όπως ομολογούμε στο Σύμβολο της Πίστεως, η Εκκλησία είναι «Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική». Ο όρος, όμως, «Οικουμενική» δεν ταυτίζεται με τον όρο «Οικουμενιστική» και επομένως υφίσταται μεγάλη διαφορά μεταξύ «Οικουμενικής Εκκλησίας» και λεγόμενης «Οικουμενιστικής Εκκλησίας» αφού η τελευταία διακρίνεται από τις λεγόμενες και γνωστές αρχές του Οικουμενισμού.

  Δηλαδή γύρω από το θέμα αυτό υπάρχουν, εν συντομία, μερικές θεωρίες που χαρακτηρίζουν το τι είναι Οικουμενισμός, όπως είναι η πρώτη θεωρία, η λεγομένη «θεωρία των κλάδων», μια άλλη είναι η θεωρία του Οικουμενισμού που λέγεται «βαπτισματική θεολογία», μια άλλη θεωρία που εκφράζει τον Οικουμενισμό είναι η λεγόμενη «περιεκτικότητα», είναι ακόμη ο «διαχριστιανικός δογματικός συγκρητισμός» και επίσης είναι και ο λεγόμενος «διαθρησκευτικός συγκρητισμός».

  Είναι φανερό ότι με τέτοιες θεωρίες επιδιώκεται η δημιουργία μιας Οικουμενιστικής Εκκλησίας και στη πραγματικότητα εκφράζεται ένας δογματικός μινιμαλισμός και μια σχετικοποίηση της Ορθοδόξου Πίστεως και βέβαια αναιρείται η αποκαλυπτική αλήθεια του Χριστού, που παραμένει στην Ορθόδοξη Εκκλησία και που είναι το αληθινό Σώμα του Χριστού και Κοινωνία Θεώσεως.

  Στη συνέχεια, αφού παρακάμψω όλα αυτά, θα ήθελα να παρουσιάσω ένα σοβαρό σημείο, ήτοι, πώς βιώνεται χωρίς να γίνεται αντιληπτό από τους πολλούς στην πράξη ο Οικουμενισμός, μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία με μία ενιαία θεολογία, κατ’ αρχάς, και με μία ενιαία ασκητική, έπειτα, που στη βάση τους δεν είναι ορθόδοξη, ησυχαστική, πατερική αλλά σχολαστική, νοησιαρχική και ηθικιστική.

  1) Ο Οικουμενισμός στη θεολογία.

  Η θεολογία μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας, Παπισμού και Προτεσταντισμού διαφέρει σε βασικά σημεία τόσο ως προς την μέθοδο θεολογήσεως όσο και προς τα αποτελέσματά της. Η ορθόδοξη θεολογία είναι η θεολογία των Προφητών, των Αποστόλων, των Πατέρων των Οικουμενικών Συνόδων, είναι η ησυχαστική θεολογία που είναι εμπειρική και αποκαλυπτική, είναι μέθεξη της Ακτίστου Χάριτος του Θεού, ενώ η παπική θεολογία είναι σχολαστική που κέντρο έχει τη λογική και το στοχασμό. Αυτό συμβαίνει και στη διαφορά μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και Προτεσταντισμού.

   Όταν κάνω λόγο για Οικουμενισμό στη θεολογία εννοώ ότι συγχέονται οι δύο αυτές θεολογίες, ήτοι η Ορθόδοξη θεολογία και η ετερόδοξη θεολογία, από την άποψη ότι προϋποθέτουν την ίδια μεθοδολογία, έχουν την ίδια προοπτική και τις ίδιες αρχές και διαφέρουν μόνο ως προς τις παραπομπές που χρησιμοποιούνται στα θεολογικά έργα. Κυρίως αυτό, λέγεται από την άποψη ότι ερμηνεύονται τα κείμενα των Αγίων Πατέρων μέσα από τις αναλύσεις των δυτικών, παπικών και προτεσταντών και αγνοούνται τα ερμηνευτικά κριτήρια που έχει η ορθόδοξη παράδοση της Εκκλησίας μας. Μερικοί τέτοιοι θεολόγοι χρησιμοποιούν ευρύτατα τις ερμηνείες των ετεροδόξων και προσπαθούν στη συνέχεια να εντοπίσουν μερικά χωρία των Πατέρων που εκφράζουν μια τέτοια προοπτική. Επομένως παραμένει η ίδια ερμηνευτική προοπτική με κατοχύρωση πατερική, χωρίς να εξετάζονται τα διαφορετικά πλαίσια ερμηνείας των αγιογραφικών κειμέων που χρησιμοποιούν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας.

  Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθούν μερικά ενδεικτικά παραδείγματα τα οποία έχουν εντοπιστεί και δεν είμαι ο μόνος που τα παρουσιάζω. Μερικοί θεολόγοι ερμηνεύουν τη φράση του Χριστού «ίνα πάντες έν ώσι» (Ιω. 17/ιζ΄, 21), που είναι τμήμα της αρχιερατικής προσευχής Του, με το ότι δήθεν αναφέρεται στην μελλοντική ενότητα των εκκλησιών και την χρησιμοποιούν κατά κόρον για να δηλώσουν ότι ο Χριστός προανήγγειλε ότι όλες οι χριστιανικές ομολογίες θα αποκτήσουν στο μέλλον ενότητα μεταξύ τους και θα αποτελέσουν τη «μία» εκκλησία, υπονοώντας ότι η Εκκλησία τώρα είναι διασπασμένη. Η ορθόδοξη ερμηνεία της φράσεως είναι διαφορετική. Το «ίνα πάντες έν ώσι», εάν διαβάσει κανείς πολύ προσεκτικά όλο το κείμενο της αρχιερατικής προσευχής, θα δει ότι συνδέεται αναπόσπαστα με άλλες φράσεις, όπως «καθώς συ, πάτερ, εν εμοί καγώ εν συ» (Ιω. 17/ιζ΄, 21) και τη φράση «εγώ εν αυτοίς και συ εν εμοί ίνα ώσι τετελειωμένοι εις έν» (Ιω. 17/ιζ΄, 23) και επίσης την άλλη φράση «ίνα θεωρώσι την δόξαν την εμήν ην δέδοκάς μοι» (Ιω. 17/ιζ΄, 24). Και σαφώς, εδώ, ο Χριστός αναφέρεται στην ενότητα των Αποστόλων κατά θεωρίαν της δόξης του Θεού, την θέα του ακτίστου Φωτός, που έγινε την ημέρα της Πεντηκοστής, γιατί ακριβώς τότε οι Απόστολοι απέκτησαν και ενότητα ουσιαστική μεταξύ τους. Επομένως όσοι εκ των Αγίων μέσα στην ιστορία φθάνουν στη θέωση και στη θεωρία του ακτίστου Φωτός, αποκτούν ενότητα με τους Αποστόλους, έχουν την ίδια πίστη με αυτούς και εφαρμόζεται το χωρίο αυτό, του Χριστού, «ίνα ώσιν έν».

  Άλλοι θεολόγοι μεταφέρουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία την δυτική αντίληψη της, δια μέσου των αιώνων, βαθυτέρας κατανοήσεως και καλυτέρας εμβαθύνσεως στα δόγματα της Εκκλησίας και την αποκαλυπτική αλήθεια. Η θεωρία αυτή αναπτύχθηκε από παπικούς θεολόγους για να δικαιολογηθεί η διαφοροποίησή τους από τη διδασκαλία των Πατέρων των Οικουμενικών Συνόδων και η προσθήκη νέων δογμάτων. Εννοείται ότι χρησιμοποιείται και εδώ, στο σημείο αυτό, πολλή λογική και ο στοχασμός προκειμένου να κατανοήσουν τη δογματική διδασκαλία. Όμως η πατερική διδασκαλία πάνω στο θέμα αυτό είναι ότι η αποκάλυψη εδόθη άπαξ την ημέρα της Πεντηκοστής, τότε που οι Απόστολοι έλαβαν το Άγιο Πνεύμα και απέκτησαν την «πάσα γνώσιν». Χαρακτηριστικό χωρίο είναι του Αδελφοθέου Ιούδα, «ανάγκην έσχον γράψε υμίν παρακαλών επαγωνίζεσθε τη άπαξ παραδωθήση τοις αγίοις πίστει» (Ιούδας 3). Όταν οι θεούμενοι (και ο όρος «θεούμενοι» αναφέρεται σε όλα τα πατερικά κείμενα, αρχής γενομένης τον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη και σε όλους τους μεταγενέστερους Πατέρες) δια της καθάρσεως και του φωτισμού φθάνουν στη θεωρία του ακτίστου φωτός και μετέχουν της Πεντηκοστής, τότε βιώνουν την ίδια πίστη των Αποστόλων. Αυτό φαίνεται στις επιστολές του Αποστόλου Παύλου, αφού κι εκείνος απέκτησε την ίδια εμπειρία των Αποστόλων όταν είδε τον Χριστό «εν τη δόξη αυτού» (Ματθ. Κε΄,25, 31), έλαβε το Άγιο Πνεύμα και έγινε Απόστολος Ιησού Χριστού. Επομένως δεν κατανοείται βαθύτερα δια μέσου των αιώνων η αποκαλυπτική παράδοση αλλά οι άγιοι κάθε εποχής που φθάνουν στην εμπειρία της Πεντηκοστής, εκφράζουν με τους κατάλληλους όρους της εποχής εκείνης αυτή την αλήθεια, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αιρετικοί.

  Άλλοι θεολόγοι νομίζουν ότι η θεολογία συνδέεται με την μεταφυσική, πράγμα το οποίο είναι άποψη της δυτικής θεολογίας και παραδόσεως, σύμφωνα με την οποίαν υπάρχουν τα «φυσικά» και τα «μεταφυσικά» και υπάρχει μία αντιστοιχία μεταξύ αυτών των δύο. Πρόκειται για τη λεγόμενηοντολογία, την ιδεολογία του Πλάτωνος και της κλασικής μεταφυσικής, τη στοχαστική αναλογία, όπως την αποκαλεί ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, την οποίαν βεβαίως δεν αποδέχονται οι άγιοι Πατέρες. Η analogia entis και η analogia fidei δεν απηχεί την ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία. Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν κάνουν λόγο για «φυσικά» και «μεταφυσικά», αλλά για «κτιστά» και «άκτιστα» και ότι η άκτιστη ενέργεια του Θεού ενεργεί αναλόγως σε όλη τη κτίση. Επομένως δεν μπορεί να γίνεται λόγος για τη σύνδεση της μεταφυσικής με την ορθόδοξη θεολογία, αφού η ορθόδοξη θεολογία είναι, αφ’ ενός μεν, ο αποκαλυπτικός λόγος περί Θεού, αφ’ ετέρου δε, εκείνη που υποδεικνύει τον τρόπο θεραπείας του ανθρώπου προκειμένου να φθάσει κι εκείνος στη θέα του ακτίστου φωτός, στο πρόσωπο του Λόγου.

  Άλλοι θεολόγοι, στοχαζόμενοι, ομιλούν για «κοινωνία προσώπων» της Αγίας Τριάδος. Και πάνω σ’ αυτή την άποψη προσπαθούν να τεκμηριώσουν πολλές άλλες επί μέρους θεολογικές, ανθρωπολογικές και δυστυχώς και κοινωνικές θεωρίες. Όμως οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν κάνουν λόγο για «κοινωνία προσώπων» της Αγίας Τριάδος, αλλά για κοινωνία Φύσεως-Ουσίας. Στα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος υπάρχουν τα «κοινά» και τα«ακοινώνητα». Τα «κοινά» είναι η φύση, η ουσία, η ενέργεια αφού ο Πατήρ κοινωνεί την ουσία Του στον Υιό και το Άγιο Πνεύμα και τα «ακοινώνητα», που είναι τα υποστατικά ιδιώματα κάθε προσώπου, ήτοι του Πατρός είναι το αγέννητον, του Υιού το γεννητόν και του Αγίου Πνεύματος το εκπορευτόν. Άλλωστε, τα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, δεν είναι τρόπος υπάρξεως της «φύσεως ουσίας», όπως κακώς λέγεται, αλλά τα υποστατικά ιδιώματα είναι ίδια γνωρίσματα των υποστάσεων προσώπων.

  Ακόμη, άλλοι θεολόγοι δέχονται εν μέρει και την δυτική Θωμική αντίληψη περί κτιστών ενεργειών στο Θεό. Νομίζουν ότι στο Θεό δεν υπάρχουν μόνον άκτιστες ενέργειες αλλά και κάποιες κτιστές, με τις οποίες ο Θεός έρχεται σε επικοινωνία με τον κόσμο. Μια τέτοια αντίληψη έρχεται ευθύτατα σε αντίθεση με όλη τη βιβλικοπατερική παράδοση, η οποία δέχεται ότι εφ’ όσον άκτιστη είναι η ουσία, άκτιστες είναι και οι ενέργειες. Εάν ο άνθρωπος ερχόταν σε επικοινωνία με το Θεό με κτιστές ενέργειες, τότε δε θα  μπορούσε ποτέ να σωθεί.

  Μερικοί θεολόγοι, ακόμη, μεταφέρουν στο χώρο της Ορθοδόξου Εκκλησίας τη δυτική άποψη, ότι δύο είναι οι πηγές της πίστεώς μας, η Αγία Γραφή και η Ιερά Παράδοση. Δεν αρνείται βέβαια κανείς την αξία της Αγίας Γραφής και της Ιεράς Παραδόσεως. Όμως η ορθόδοξη πατερική διδασκαλία στο θέμα αυτό είναι, ότι, η πηγή της πίστεως είναι η αποκάλυψη, την οποίαν δέχονται οι θεούμενοι Προφήτες, Απόστολοι και Πατέρες, είναι τα «άρρητα ρήματα» (Β΄Κορ. ιβ΄/12, 4) τα οποία βιώνουν οι θεούμενοι κατά την αποκαλυπτική εμπειρία και στη συνέχεια μεταφέρουν αυτά τα «άρρητα ρήματα» με κτιστά ρήματα και νοήματα, προκειμένου να καθοδηγήσουν τα πνευματικά τους παιδιά για να φθάσουν κι εκείνα στη προσωπική βίωση της εμπειρίας της αποκαλυπτικής θεολογίας. Έτσι, η Αγία Γραφή δεν είναι «λόγος του Θεού» αλλά «λόγος περί του Λόγου του Θεού».

  Επίσης, μερικοί θεολόγοι κάνουν λόγο για «μυστηριακή ενότητα» μεταξύ των διαφόρων ομολογιών, όπως και για αναγνώριση μερικών μυστηρίων άλλων ομολογιών αν και υπάρχει διαφορά στη θεολογία μεταξύ τους. Όμως, στην πατερική παράδοση, συνδέονται και ταυτίζονται η Εκκλησία, ηΟρθοδοξία και η Θεία Ευχαριστία και δε νοείται το ένα ανεξάρτητα από το άλλο.

  Παρεμφερής με αυτά είναι και η θεωρία που αναπτύσσεται περί της Βασιλείας του Θεού, ότι δηλαδή, η Βασιλεία του Θεού είναι η Θεία Λειτουργία και η συμμετοχή των πιστών σ’ αυτήν. Βεβαίως η Θεία Λειτουργία αποτελεί το κέντρον της εκκλησιαστικής ζωής και κανείς δεν έχει αντίρρηση ως προς το σημείο αυτό. Το πρόβλημα είναι, όμως, όταν η συμμετοχή των πιστών στη Θεία Ευχαριστία γίνεται απροϋπόθετα, όταν δηλαδή, η Θεία Ευχαριστία αποδεσμεύεται από τον ορθόδοξο ησυχασμό. Και το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι όταν η διδασκαλία περί της Βασιλείας του Θεού, συνδέεται με θεσμικές καταστάσεις και με μία σωματική παρουσία των χριστιανών στη Θεία Λειτουργία και λησμονείται ότι κατά τη πατερική παράδοση, όπως την εξέφρασε ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, η Βασιλεία του Θεού είναι η θεωρία του ακτίστου Φωτός στην υπόσταση του Λόγου. Επομένως, δεν πρόκειται για μια κτιστή πραγματικότητα ούτε μια τυπική συμμετοχή σ’ ένα λειτουργικό γεγονός αλλά για βίωση του μυστηρίου της Πεντηκοστής, ήτοι της θεοπτίας θεώσεως. Και αυτή είναι η Πεντηκοστή, όχι απλώς η χειροτονία, γιατί ακούμε σε πολλές χειροτονίες επισκόπων, «σήμερα εβίωσα την Πεντηκοστή». Επομένως: βίωση του μυστηρίου της Πεντηκοστής, αφού προηγηθεί η βίωση τηςκαθαρτικής και φωτιστικής ενεργείας του Θεού.

  Τα θέματα αυτά είναι γνωστά και έχουν αναπτυχθεί εν πολλοίς από τον αείμνηστο π. Ιωάννη Ρωμανίδη και από άλλους ορθοδόξους θεολόγους μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οι (παρόντες παριστάμενοι) πρωτοπρεσβύτεροι π. Γεώργιος Μεταλληνός, π. Θεόδωρος Ζήσης και πολλοί άλλοι που βλέπω και παρακολουθώ τα κείμενά τους.

  Υπάρχουν και μερικοί άλλοι θεολόγοι, οι οποίοι προσπαθούν και επιμένουν να βλέπουν τα κοινά σημεία που υπάρχουν σ’ όλα τα θρησκευτικά συστήματα, χωρίς να εντοπίζουν τις διαφορές. Όμως, κοινά σημεία θρησκευτικής εμπειρίας μπορούν να βρεθούν σε όλα τα θρησκεύματα. Αυτό δε σημαίνει ότι εκφράζουν και διατυπώνουν την ίδια διδασκαλία και θεολογία. Εάν δεν εξεταστούν τα διαφορετικά πλαίσια στα οποία εντάσσεται αυτή θρησκευτική εμπειρία, τότε βιώνεται ένας Οικουμενισμός.

  Ακόμη, υπάρχουν άλλοι που ισχυρίζονται, ευτυχώς παλαιότερα, ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας ακολούθησαν κυρίως τη πλατωνική φιλοσοφία ενώ οι αιρετικοί χρησιμοποίησαν την αριστοτελική φιλοσοφία, ότι ο δυτικός σχολαστικισμός είναι συνέχεια του σχολαστικισμού, δήθεν, των Πατέρων της Εκκλησίας, είναι δηλαδή, δήθεν, ανάπτυξη και υπέρβαση της σχολαστικής παραδόσεως που [τάχα] «είχε» η Ορθόδοξη Εκκλησία, ότι ο Θωμάς Ακινάτης είχε επηρεαστεί από Πατέρες της Εκκλησίας (αυτό λέγεται σε επιστημονική μελέτη). Με τη διαφορά ότι εκείνος, ο Θωμάς Ακινάτης, χρησιμοποίησε την αριστοτελική φιλοσοφία ενώνοντας τον Αριστοτέλη με τον νεοπλατωνικό Αυγουστίνο απαρτίζοντας, όπως γράφεται, ένα «μεγαλειώδες θεολογικο-φιλοσοφικό σύστημα», ενώ οι Πατέρες της Εκκλησίας, λέγεται, είναι κυρίως πλατωνικοί, ότι [τάχα] η «summa» η θεολογική του Θωμά του Ακινάτη, που είναι το τελειότερο θεολογικό σύστημά του, έχει δεχθεί επίδραση από τους Πατέρες της Εκκλησίας και μάλιστα εντοπίζουν τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό και Μέγα Βασίλειο και ότι αυτή η θεολογία του Θωμά του Ακινάτη, όπως εκφράζεται η «summa» η θεολογική, επέδρασε σε άλλους μεταγενέστερους Πατέρες της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Οι απόψεις αυτές είναι απαράδεκτες από ορθοδόξου πλευράς αφού η πατερική θεολογία είναι θεολογία της εμπειρίας και δεν έχει καμιά σχέση με τη σχολαστική θεολογία της δύσεως, της οποίας κέντρο είναι η λογική και ο στοχασμός.

  Όλες αυτές οι απόψεις της δυτικής παραδόσεως που μεταφέρονται στη θεολογία της Ορθοδόξου Εκκλησίας συνιστούν, κατά τη γνώμη μου, τον Οικουμενισμό στη θεολογία.

  2) Ο Οικουμενισμός στην άσκηση

  Η άσκηση, κατά την ορθόδοξο διδασκαλία της Εκκλησίας, είναι η απαραίτητη προϋπόθεση βιώσεως του Θεού «εν αισθήσει και πληροφορία», όπως λέγει ο Άγιος Διάδοχος ο Φωτικής. Και όταν ο άνθρωπος αποκτήσει την υπαρξιακή γνώση του Θεού, στη συνέχεια, η εμπειρία αυτή, διατυπώνεται με λόγους. Άσκηση έχουν όλες οι θρησκείες και όλα τα θρησκευτικά συστήματα, καθώς επίσης και όλες, κατά τον α΄ ή β΄ βαθμό, ετερόδοξες ομολογίες, αλλά η άσκηση στην ορθόδοξη θεολογία διαφέρει σαφώς από κάθε άλλη άσκηση. Οι Πατέρες της Εκκλησίας που εκφράζουν το εκκλησιαστικό ήθος, ως απλανείς διδάσκαλοι, κατέγραψαν την αλήθεια, ότι η άσκηση είναι πορεία του ανθρώπου από την κάθαρση της καρδιάς στο φωτισμό του νοός και τη μέθεξη της θεώσεως. Αυτό το βλέπουμε σαφώς στη Φιλοκαλία που έχει τον τίτλο, όπως είναι γνωστό «Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών», «εν ή ο νους κατά την πράξιν και ηθικήν φιλοσοφίαν καθαίρεται, φωτίζεται και τελειούται». Πρόκειται για τους τρεις βαθμούς της πνευματικής ζωής, που τους βλέπουμε στον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο, στα κεφάλαια που συνέγραψε, στον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά και σε άλλους Πατέρες. Στη πραγματικότητα, άσκηση, είναι η μέθεξη της ενεργείας του Θεού, η οποία ενέργεια μετέχεται αναλόγως με τη πνευματική κατάσταση την οποίαν βρίσκεται ο άνθρωπος. Εάν ο άνθρωπος διακατέχεται από τα πάθη και μετανοεί, τότε η άκτιστη ενέργεια του Θεού τον καθαρίζει και γι’ αυτό λέγεται καθαρτική. Εάν βρίσκεται στη κατάσταση του φωτισμού η θεία χάρη τον φωτίζει και λέγεται φωτιστική. Και εάν βρίσκεται στη κατάσταση της θεώσεως, τον στερεώνει και τον αυξάνει στη θέωση και λέγεται θεοποιός ή τελειοποιός. Φαίνεται καθαρά ότι η ενέργεια του Θεού λαμβάνει ονόματα ανάλογα με τα αποτελέσματα που δημιουργεί, αφού άλλο είναι η ενέργεια και άλλο το ενέργημα.

  Υπάρχουν μερικοί σύγχρονοι θεολόγοι που ισχυρίζονται ότι η διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας περί καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως, όπως ακριβώς φαίνεται στα κείμενά τους, την υμνογραφία της Εκκλησίας και τις ευχές των μυστηρίων, ότι, δήθεν, έχει επηρεαστεί από τις απόψεις του Νεοπλατωνισμού. Αυτό δεν είναι ορθό, γιατί ο Νεοπλατωνισμός είναι ένα φιλοσοφικό σύστημα που αναπτύχθηκε μεταξύ του 2^ου και 6^ου αιώνος, στη προσπάθεια μερικών ειδωλολατρών φιλοσόφων να αναβιώσουν τον Πλατωνισμό και στη πραγματικότητα είναι μια εξέλιξη και μεταμόρφωση του Πλατωνισμού, σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής εκείνης. Είναι το τελευταίο φιλοσοφικό κίνημα του αρχαίου ελληνικού κόσμου που έχει, οπωσδήποτε, στοιχεία θρησκείας. Είναι επόμενο ότι ο Νεοπλατωνισμός δέχτηκε αρνητικές ή θετικές επιδράσεις από τον χριστιανισμό -και κυρίως τους αιρετικούς-, το γνωστικισμό και τις ανατολικές θρησκείες, ώστε να γίνεται λόγος για την ανατολικοποίηση της πλατωνικής σκέψεως.

  Ο Νεοπλατωνισμός εμφανίστηκε, κατ’ αρχάς, στην Αλεξάνδρεια με τον Αμμώνιο Σακκά, ο οποίος προερχόμενος από χριστιανούς γονείς επέστρεψε στην εθνική θρησκεία και δίδασκε τον Νεοπλατωνισμό περί το 209 μ.Χ.. Κύριος, όμως, εκπρόσωπος του Νεοπλατωνισμού είναι ο Πλωτίνος, που υπήρξε μαθητής του Αμμωνίου και μετέφερε το σύστημα αυτό στη Ρώμη. Τις απόψεις όπως και το βίο του Πλωτίνου μας διέσωσε ο Πορφύριος, καθώς επίσης και ο μαθητής του Πορφυρίου, Ιάμβλιχος. Σημειώνονται πολλές σχολές που δίδασκαν και ανέπτυξαν τον Νεοπλατωνισμό, οι οποίες σχολές έχουν κοινά σημεία μεταξύ τους αλλά και διαφορές. Πρόκειται για τη νεοπλατωνική σχολή της Ρώμης, της οποίας κύριος εκφραστής είναι ο Πλωτίνος και ο Πορφύριος, τη νεοπλατωνική σχολή της Συρίας της οποίας κύριος εκπρόσωπος είναι ο Ιάμβλιχος, τη νεοπλατωνική σχολή των Αθηνών της οποίας εκφραστής είναι ο Πρόκλος και τη νεοπλατωνική σχολή της Αλεξάνδρειας. Βασικές θεωρίες του Πλωτίνου και των μετέπειτα νεοπλατωνικών, είναι η διδασκαλία περί της δημιουργίας των όντων και του κόσμου δια της απορροής. Δύο είναι τα βασικά ερωτήματα τα οποία έθεσε ο Πλωτίνος: α) «πόθεν τα όντα;» (πρόκειται για την οντολογία και τη κοσμολογία του) και β) «προς πού;» (πρόκειται για την ηθική του Πλωτίνου).

  Ως προς το πρώτο ερώτημα, «πόθεν τα όντα;», ο Πλωτίνος και οι μετέπειτα νεοπλατωνικοί υπεστήριξαν την θεωρία ότι υπάρχει μια εκπόρευση ήέκλαμψη από το «Έν» προς τα πολλά. Η υπερτάτη αρχή από την οποία προήλθαν τα πάντα, είναι το «Έν». Μετά από αυτό, είναι ο «νους», ο οποίος είναι το κέντρο των ιδεών, ο οποίος «νους» προήλθε δι’ απορροής από το «Έν» και αποτελεί την εικόνα και το εκχύλισμα του «Ενός» και είναι συνυφασμένο με αυτό. Τόσο το «Έν» όσο και ο «νους» είναι υποστάσεις, κατά τον Πλωτίνο. Από τον «νου» απέρρευσε η «ψυχή», που έχει μέσα της δυνάμεις για τη μορφοποίηση του αισθητού κόσμου. Κάνοντας λόγο για «ψυχή» εννοείται, αφ’ ενός μέν, η ψυχή του αισθητού κόσμου, η κοσμική ψυχή, αφ’ ετέρου δε, η ψυχή του ανθρώπου. Το «Έν», ο «νους» και η «ψυχή» αποτελούν τρεις υποστάσεις. Και το τελευταίο στοιχείο της καθόδου αυτής, είναι η «ύλη».

  Ως προς το δεύτερο ερώτημα, «προς πού;», η βασική διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού είναι η άποψη του Πλάτωνος, ότι η ψυχή έχει δεσμευτεί από το σώμα και το σώμα αποτελεί τη φυλακή της ψυχής, οπότε η σωτηρία του ανθρώπου είναι η αποδέσμευση της ψυχής από το σώμα και η επαναφορά της στο κόσμο των ιδεών. Οι νεοπλατωνικοί, συγκεκριμένα ο Πορφύριος με την επίδραση του Πλωτίνου, έκαναν λόγο για δύο είδη θανάτου: το«φυσικό» θάνατο, ήτοι την αποδέσμευση της ψυχής από το σώμα αλλά και το «φιλοσοφικό» θάνατο, που είναι η αποδέσμευση της ψυχής από το σώμα πριν τον «φυσικό» θάνατο δια της «θεουργίας», που συνιστά τις τελετές μυσταγωγίας και της «μαγείας». Υπάρχουν επομένως μερικοί που ισχυρίζονται ότι η νηπτική διδασκαλία της Εκκλησίας, όπως εκφράστηκε από τον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, τον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο, τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά αλλά και από προγενέστερους Πατέρες (Γρηγόριο Θεολόγο, Γρηγόριο Νύσσης, Μέγα Βασίλειο, κ.τ.λ.), δήθεν έχει επηρεαστεί από τη διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού. Και αυτό, γιατί και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει η ίδια ορολογία, τόσο ως προς τη θεολογία όσο και ως προς τη σωτηριολογία. Τέτοιες απόψεις αναπτύχθηκαν από δυτικούς θεολόγους και μεταφέρονται ακριβώς εις τον δικό μας το χώρο. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά όσο φαίνονται εκ πρώτης όψεως. Οι τρεις υποστάσεις του νεοπλατωνισμού, «Έν», «νους», «ψυχή», δεν έχουν καμιά σχέση με τον χριστιανικό Τριαδικό Θεό της Χριστιανικής Εκκλησίας, όπως εκφράζεται από τους Αγίους Πατέρες. Και αυτό διότι στην ορθόδοξη θεολογία δεν αποδεχόμαστε την μεταφυσική και την αρχή της ιδεολογίας και βέβαια τη δημιουργία του κόσμου δια της «απορροής».

  Έπειτα, όπως παρατηρείται, υπάρχει μία κοινή ορολογία στη προσπάθεια ενώσεως του ανθρώπου με το Θεό. Πρόκειται για τους όρους «νους», «ψυχή», «σωτηρία ψυχής», «κάθαρση», «έκσταση», «φωτισμός», κ.τ.λ.. Εάν όμως δούμε ποια έννοια έχουν αυτοί οι όροι στη διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού και τα συγκρίνουμε με τη θεολογία της Εκκλησίας, τότε μπορούμε να καταλάβουμε το χάσμα που υφίσταται μεταξύ Νεοπλατωνισμού και ορθοδόξου νηπτικής θεολογίας της Εκκλησίας μας. Η ορθόδοξη νηπτική θεολογία και παράδοση δεν έχει καμιά σχέση με τις θεωρίες του Νεοπλατωνισμού, ως προς τα «περί της φύσει αθανάτου ψυχής», η οποία πρέπει να επιστρέψει στον κόσμο των ιδεών και ως προς τα «περί του φύσει την του σώματος» που πρέπει να εξαφανιστεί. Επίσης, δεν έχει καμιά σχέση με τη διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού για τη σωτηρία του ανθρώπου, ότι δηλαδή, η σωτηρία του ανθρώπου συνίσταται στην αποδέσμευση της ψυχής από το σώμα. Ούτε και έχει σχέση η διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας περί καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως με τη προσπάθεια του ανθρώπου να ενωθεί με θεουργικές, μαγικές ενέργειες και τελετές, όπως δίδασκε και έπραττε ο Νεοπλατωνισμός, ιδιαιτέρως ο Ιάμβλιχος.

  Οπότε, πράγματι, υπάρχει ένας επηρεασμός σε μερικούς ορθοδόξους θεολόγους από ερμηνείες δυτικών θεολόγων ότι, δήθεν, η ορθόδοξη άσκηση, όπως διατυπώθηκε από τους Πατέρες της Εκκλησίας μας, συνδέεται με τον ανατολικό μυστικισμό των Νεοπλατωνικών. Κατ’ επέκταση υπάρχει και ένας επηρεασμός και ως προς την πρακτική εφαρμογή της ζωής, αφού μεταφέρεται στη παράδοσή μας ένας δυτικός, ηθικιστικός και ακτιβιστικός μοναχισμός με την παραθεώρηση και περιφρόνηση του ησυχαστικού πνεύματος της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Αυτό συνιστά έναν Οικουμενισμό στην άσκηση, μια εκκοσμίκευση της Ορθοδόξου Εκκλησίας και του ορθοδόξου μοναχισμού.

  Καταλήγοντας, αυτά τα πολύ συνοπτικά, θα ήθελα να σημειώσω ότι: σε μερικούς ορθοδόξους θεολόγους παρατηρείται ένας επηρεασμός από άλλες παραδόσεις τόσο στην θεολογία όσο και στην άσκηση. Καθώς επίσης και μερικοί ορθόδοξοι, στη πράξη σκέφτονται, θεολογούν και πολιτεύονται όπως οι παπικοί και οι προτεστάντες. Γι’ αυτό και υποστηρίζω ότι πρέπει να εξετάζουμε και εμείς οι ορθόδοξοι, κατά πόσον αποσυνδέουμε τα μυστήρια της Εκκλησίας μας από την ορθόδοξη θεολογία των Πατέρων μας και την ορθόδοξη άσκηση που εκφράζεται με τον ησυχασμό. Πρέπει να ερευνήσουμε το θέμα, μήπως διακρινόμαστε από μία «ορθόδοξη Ουνία» και ένα «ορθόδοξο Προτεσταντισμό», όταν συγχρόνως, είμαστε ορθόδοξοι κληρικοί, μοναχοί και λαϊκοί αλλ’ όμως έχουμε εγκολπωθεί σε μερικά σημεία, τα δόγματα και τις απόψεις του Παπισμού και του Προτεσταντισμού ή τουλάχιστον έχουμε δεχθεί-εγκολπωθεί τη μεθοδολογία θεολογήσεως και τη μεθοδολογία της ασκήσεως που κυριαρχούν σ’ αυτές τις ομολογίες. Πρέπει, δηλαδή, να προσέξουμε να μην αποδειχθούμε, εμείς οι ορθόδοξοι, ουνίτες στη πράξη ή να μην εκφράζουμε κάποια ιδιότυπη Προτεσταντική Ουνία με το να διαφυλάττουμε τα ορθόδοξα μυστήρια και να συμμετέχουμε αλλά να έχουμε μία Προτεστάντικη θεολογία και ασκητική, δηλαδή να βιώνουμε τον Οικουμενισμό στην πράξη, τόσο στη θεολογία όσο και στην άσκηση.

Σεβ. Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου Ιεροθέου

Απομαγνητοφώνηση: Θ. Α.

Το άρθρο αυτό στα Αγγλικά

Για επουσιώδη η Πανορθόδοξη Του Γιώργου Ν.Παπαθανασόπουλου

Του Γιώργου Ν.Παπαθανασόπουλου

          Για επουσιώδη θέματα, που ελάχιστα ενδιαφέρουν τον Ορθόδοξο πιστό, θα συνέλθει η Πανορθόδοξη Σύνοδος το 2016. Αυτό είναι το συμπέρασμα μετά την ολοκλήρωση, στις 2 Απριλίου 2015, των εργασιών της Ειδικής Διορθοδόξου Επιτροπής επί της Προπαρασκευής των κειμένων Αυτής. Από τα εννέα κείμενα που είχαν προς επεξεργασία για αποφάσεις ή/και «επιμέλεια» στην Επιτροπή δεν συζητήθηκαν καθόλου τα τέσσερα, της Ορθοδόξου Διασποράς, του Αυτοκεφάλου και του τρόπου ανακηρύξεως αυτού, του Αυτονόμου και του τρόπου ανακηρύξεως αυτού και των Διπτύχων.

Από τα υπόλοιπα πέντε δεν υπήρξε συμφωνία στα δύο, στο ζήτημα του κοινού ημερολογίου και σ’ αυτό των κωλυμάτων γάμου. Στα τρία υπήρξε σύγκληση απόψεων. Αυτά είναι το περί νηστείας, το κοινό ζήτημα των σχέσεων των Ορθοδόξων Εκκλησιών προς τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο και προς την οικουμενική κίνηση και αυτό της διακήρυξης περί της συμβολής των κατά  τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών στην επικράτηση των χριστιανικών ιδεωδών, της ειρήνης, της ελευθερίας, της αδελφοσύνης και της αγάπης μεταξύ των λαών και άρση των φυλετικών διακρίσεων.

          Επί του θέματος του κοινού ημερολογίου οι εκπρόσωποι των Εκκλησιών που  ακολουθούν το Ιουλιανό (παλαιό) ημερολόγιο (Σημ.  Ρωσίας, Σερβίας, Βουλγαρίας, Πολωνίας, Γεωργίας) δεν δέχθηκαν οποιαδήποτε συζήτηση αλλαγής του ισχύοντος σ’  αυτές ημερολογίου. Δεν δέχθηκαν καν να εξεταστούν τα επιστημονικά δεδομένα, ώστε, κατά τη γνώμη των εκπροσώπων του Φαναρίου και  άλλων Εκκλησιών, να αποδειχθεί η ατέλεια του Ιουλιανού ημερολογίου. Απέρριψαν επίσης την πρόταση να υπάρξει μνεία ότι σύμφωνα με τα αστρονομικά δεδομένα το Γρηγοριανό ημερολόγιο είναι ακριβέστερο του Ιουλιανού. Το Φανάρι επιδίωξε χωρίς επιτυχία να υπάρξει έστω  μια ευχή συγκλήσεως απόψεων, ώστε να αρχίσει προσπάθεια καθιέρωσης κοινής ημερομηνίας για το Πάσχα με τους Λατίνους και τους Προτεστάντες. Το θέμα θα συζητηθεί στην Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη, τον προσεχή Ιούνιο, αλλά δεν φαίνεται ότι μπορεί να περάσει η επιδίωξη του Φαναρίου περί «κοινού ημερολογίου».

          Στα κωλύματα του γάμου η Προπαρασκευαστική Επιτροπή εξέτασε την απόφαση της Β΄ Προσυνοδικής Πανορθοδόξου Διασκέψεως, που είχε συνεδριάσει από τις 3 έως τις 12 Σεπτεμβρίου 1982. Σε αυτήν αναφέρεται ότι κώλυμα γάμου υπάρχει στους εξ αίματος και εξ αγχιστείας συγγενείς μέχρι και του 5^ου βαθμού συμπεριλαμβανομένου, κατά τον 54^ο Κανόνα της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου. Μέλη της  Επιτροπής (Σημ. Κυρίως αυτά της Ρωσίας, της Σερβίας και της Γεωργίας) θεώρησαν ότι η «επιμέλεια» του προς συζήτηση κειμένου περιλαμβάνει και την αλλαγή του και πρότειναν οι μεν Ρώσοι το κώλυμα γάμου να γίνει ελαστικότερο και να ισχύει μόνο έως και τον 4^ο βαθμό συγγενείας, οι δε Γεωργιανοί να καταστεί αυστηρότερο και το κώλυμα γάμου να ισχύει έως και τον 7ο βαθμό. Οι υπόλοιποι ζήτησαν να παραμείνει η απόφαση που πρότεινε η Προσυνοδική του 1982. Το θέμα παραπέμφθηκε στην Προσυνοδική Διάσκεψη, χωρίς κάποια ελπίδα σύγκλησης των απόψεων.

          Έγινε επίσης συζήτηση αλλά δεν ελήφθη απόφαση για το πώς η Εκκλησία αντιμετωπίζει τον πολιτικό γάμο και αν αυτός, στην περίπτωση που έχει προηγηθεί χρονικά, αποτελεί κώλυμα ιερολογίας του γάμου. Δεν υπήρξε επίσης απόφαση για το αν το ζευγάρι που έχει τελέσει μόνο πολιτικό γάμο μπορεί να συμμετέχει στη Μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας.

          Η νηστεία είναι ένα από τα θέματα που υπήρξε συναίνεση, αφού στην ουσία της παραμένει ως έχει. Ολοκληρώθηκε επίσης με συναίνεση το θέμα της συμβολής των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών στην επικράτηση της ειρήνης, την άρση των φυλετικών διακρίσεων κ.λ.π. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Μητροπολίτης Περγάμου κ. Ιωάννης, εξέφρασε το παράπονο ότι προς τα έξω βγήκε η ανακρίβεια – χωρίς να το πει η αιχμή του κατευθύνθηκε προς τα μέλη της αντιπροσωπείας της Μόσχας - ότι υπήρξε πρόταση να μπει στο κείμενο παράγραφος για την προστασία των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων, κάτι που από κανέναν δεν προτάθηκε. Ο Μητροπολίτης Βολοκολάμσκ είχε πει ότι στο προς «επιμέλεια» κείμενο καλόν είναι να μην υπάρχει έκφραση που να αφήνει έστω και υπόνοια ότι στα δικαιώματα των μειονοτήτων μπορεί να περιλαμβάνονται οι ομοφυλόφιλοι και  όλοι συμφώνησαν με την πρότασή του. Σημειώνεται ότι οι ομοφυλόφιλοι έχουν μια μανιακή επιθετικότητα σε βάρος της Εκκλησίας, έχουν και κοσμική ισχύ και επιδιώκουν όχι μόνο να έχουν ίσα δικαιώματα, που τα έχουν, όπως όλοι οι πολίτες, αλλά να αποκτήσουν περισσότερα και να επιβάλλουν στην κοινωνία τη διαστροφή ως φυσική κατάσταση του ανθρώπου.

          Στο θέμα των σχέσεων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών με τις άλλες Χριστιανικές Ομολογίες και την Οικουμενική Κίνηση υπήρξε σύγκληση απόψεων σε προηγούμενη συνεδρίαση της Επιτροπής. Έχει ενδιαφέρον να δημοσιοποιηθεί το τελικό κείμενο, που θα εισαχθεί στην Πανορθόδοξη Σύνοδο, για να φανεί ποια η στάση τους στο σοβαρό αυτό ζήτημα.

          Στη Σύνοδο δεν θα συζητηθούν τα θέματα που είχαν τεθεί στην Α΄ Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη, τον Νοέμβριο του 1976, και εκείνη τα παρέπεμψε, «προς ιδίαν μελέτην» στις επί μέρους Ορθόδοξες Εκκλησίες. Αυτά είναι:

          Καθορισμός της εννοίας του Δόγματος εξ επόψεως Ορθοδόξου. Αγία Γραφή. Θεοπνευστία της Αγίας Γραφής. Κύρος των Βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Η Ιερά Παράδοσις – καθορισμός της εννοίας και της εκτάσεως αυτής. Αυθεντικά κείμενα στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Αυθεντία της Εκκλησίας. Κοινή συνείδηση της Εκκλησίας. Το αλάθητο στην Εκκλησία, αποφαινόμενη δια της Ιεραρχίας αυτής, στην Οικουμενική Σύνοδο. Ορθοδοξία και Βίβλος. Ανακατανομή των λειτουργικών καθ’ όλου περικοπών. Ομοιομορφία Τυπικού και Λειτουργικών Κειμένων στη Λατρεία και στην τέλεση των Μυστηρίων. Αναθεώρηση και επιστημονική έκδοση αυτών. Πληρέστερη συμμετοχή του λαϊκού στοιχείου στη λατρευτική και στην υπόλοιπη ζωή της Εκκλησίας. Ειρηνικά Γράμματα. Άγιο Μύρο. Ο γάμος των κληρικών μετά τη χειροτονία τους, ο β΄ γάμος των κληρικών. Η ευθανασία και η Ορθόδοξος Θεολογία. Η Ορθοδοξία στον κόσμο. Η Ορθοδοξία και οι άλλες θρησκείες. Η καύση των νεκρών και η Ορθόδοξη Θεολογία.-

Τὰ θαύματα τοῦ Χριστοῦ γίνονται καὶ σήμερα; Anthony Bloom

Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Διαβάζουμε συνεχῶς γιὰ τὰ θαύματα τοῦ Χριστοῦ στὰ Εὐαγγέλια καὶ ἀναρωτιόμαστε: «Γιατί ἦταν τότε δυνατὰ. Γιατί γίνονταν τέτοια πράγματα ἐκεῖνες τὶς ἡμέρες, ἐνῶ ἐμεῖς σήμερα βλέπουμε τόσα λίγα θαύματα. Νομίζω ὅτι ὑπάρχουν τρεῖς πιθανὲς ἀπαντήσεις.

Πρῶτον ὅτι ἐμεῖς δὲν βλέπουμε τὰ θαύματα ποὺ συμβαίνουν γύρω μας, θεωροῦμε τὰ πάντα δεδομένα, σὰν ἀπόλυτα φυσικά. Δεχόμαστε ὅλα τὰ ἀγαθὰ ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ Θεοῦ σὰν νὰ ἦταν φυσιολογικὰ καὶ δὲν βλέπουμε πιὰ ὅτι ἡ ζωὴ εἶναι ἕνα θαυμάσιο θαῦμα, ὅτι δηλαδὴ ὁ Θεὸς ἤθελε νὰ μᾶς δημιουργήσει, ὅτι μᾶς κάλεσε ἀπὸ τὴν ἀνυπαρξία στὴν ὕπαρξη ἐναποθέτοντας μπροστὰ μας ὁλόκληρο τὸ θαῦμα τῆς ὕπαρξης.

Οὔτε περιόρισε τὸν ἑαυτό Του σ’ αὐτό. Μᾶς κάλεσε γιὰ νὰ εἴμαστε παντοτινὰ φίλοι Του καὶ νὰ βιώσουμε ἀτελεύτητα τὴν αἰώνια θεία ζωή. Ἀποκάλυψε σ’ ἐμᾶς τὸν Ἑαυτό Του. Γνωρίζουμε ὅτι Αὐτὸς εἶναι ὁ Θεὸς καὶ τὸν ἀναγνωρίζουμε στὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ ὡς Θεό, τοῦ ὁποίου ἡ ἀγάπη δὲν ταλαντεύεται μπροστὰ στὸ δικό του θάνατο ποὺ ἦταν νὰ σώσει αὐτοὺς ποὺ ἀγαποῦσε.

Καὶ τί γίνεται μ’ ἐκεῖνα τὰ θαύματα ποὺ εἶναι λιγότερο φανερὰ σ’ ἐμᾶς, ὅπως ἡ ὑγεία, ἡ εἰρήνη, ἡ φιλία, ἡ ἀγάπη; Εἶναι ὅλα θαύματα- δὲν μπορεῖς νὰ τὰ ἐξαγοράσεις, δὲν μπορεῖς ν’ ἀναγκάσεις κανένα νὰ σοῦ δώσει τὴν καρδιά του. Καὶ παρ’ ὅλα αὐτὰ γύρω μας ὑπάρχουν τόσες πολλὲς καρδιὲς ἀνοιχτὲς ἡ μία ἀπέναντι στὴν ἄλλη, τόση πολλὴ φιλία, τόση πολλὴ ἀγάπη. Καὶ ἡ φυσική μας ὕπαρξη, τὴν ὁποία θεωροῦμε τόσο δεδομένη, δὲν εἶναι ἕνα θαῦμα;

Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτο σημεῖο ποὺ ἤθελα ν’ ἀναφέρω, ὅτι δηλαδὴ ὁλόκληρη ἡ ζωὴ εἶναι ἕνα θαῦμα. Ξέρω, φυσικά, ὅτι ὑπάρχει πολύς, πάρα πολὺς πόνος καὶ τρόμος σ’ αὐτό, ἀλλὰ τὴν ἴδια στιγμὴ ἕνα τόσο σιωπηλό, σταθερὸ φῶς λάμπει στὸ σκοτάδι: Μακάρι νὰ μπορούσαμε νὰ πιστέψουμε στὸ φῶς καὶ νὰ γίνουμε παιδιὰ τοῦ φωτός, ὅπως λέει ὁ Κύριος. Νά γίνουμε οἱ κομιστὲς τοῦ φωτός;

Θὰ ἤθελα νὰ κάνω ἀκόμη δύο σχόλια. Σήμερα διαβάζουμε ὅτι οἱ ἄνθρωπο εἶχαν ἀνάγκη, ὅτι οἱ ἀπόστολοι πρόσεξαν αὐτὴ τὴν ἀνάγκη καὶ μίλησαν στὸν Κύριο γι’ αὐτή. Καὶ ὁ Θεὸς εἶπε: «Ἀπὸ σᾶς ἐξαρτᾶται ἂν θ’ ἀνακουφιστεῖ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, νὰ ταΐσετε αὐτοὺς τοὺς πεινασμένους ἀνθρώπους», ὅταν αὐτοὶ Τοῦ εἶπαν, «μόνο δύο ψάρια καὶ πέντε ψωμιά μπορεῖ νὰ φτάσουν γιὰ τόσο πλῆθος;» Καὶ ὁ Χριστὸς εὐλόγησε ἐκεῖνα τὰ ψάρια καὶ τὰ ψωμιὰ καὶ ἦταν ἀρκετὰ γιὰ τὸ πλῆθος.

Λοιπὸν τί περιμένει ὁ Θεὸς ἀπὸ μᾶς γιὰ νὰ κάνει θαύματα ἐλεύθερα μὲ τὴν θεϊκή του δύναμη στὴ γῆ; Πρῶτα, ὅτι πρέπει νὰ προσέξουμε τὴν ἀνάγκη τοῦ ἄλλου. Περνᾶμε τόσο συχνὰ κοντὰ ἀπ’ αὐτὴ καὶ δὲν ἀνοίγουμε τὴν πόρτα στὸ Θεὸ γιὰ νὰ τοῦ ἐπιτρέψουμε νὰ μπεῖ καὶ νὰ κάνει ἐκεῖνο ποὺ εἶναι ἀδύνατο νὰ κάνουμε ἐμεῖς. Ἂς ἀνοίξουμε τὰ μάτια μας γιὰ νὰ δοῦμε τὶς ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων γύρω μας- ὑλικές, ψυχολογικές, πνευματικές, τὴ μοναξιὰ καὶ τοὺς πόθους του καὶ ἀμέτρητες ἄλλες ἀνάγκες.

Ὑπάρχει ἀκόμη ἕνα πράγμα στὸ ὁποῖο ὁ Κύριος παροτρύνει τοὺς μαθητές Του. «Δῶστε ὅ,τι ἔχετε καὶ θὰ μπορέσουμε νὰ τοὺς ταΐσουμε ὅλους». Οἱ Ἀπόστολοι δὲν ἄφησαν στὴν ἄκρη μερικὰ ψάρια καὶ ψωμιὰ γιὰ τοὺς ἑαυτούς τους, τὰ ἔδωσαν ὅλα στὸν Κύριο. Κι ἐπειδὴ αὐτοὶ ἔδωσαν τὰ πάντα, ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, τὸ βασίλειο τῆς ἀγάπης, τὸ βασίλειο, ὅπου ὁ Θεὸς μποροῦσε νὰ δράσει ἐλεύθερα καὶ ἀπερίσπαστα, ἐγκαθιδρύθηκε καὶ ὅλοι ἦταν ἱκανοποιημένοι.

Αὐτὴ ἡ κλήση ἀπευθύνεται καὶ σέ μᾶς: ὅταν βλέπουμε ἀνάγκη, ἂς δώσουμε τὰ πάντα καὶ τὰ πάντα θὰ εἶναι καλά.

Τώρα ἕνα τελευταῖο σχόλιο: Ὅταν ὁ παραλυτικός, γιὰ τὸν ὁποῖο διαβάσαμε μερικὲς ἑβδομάδες πρίν, πῆγε στὸν Χριστό, ὁ Κύριος εἶδε τὴν πίστη τῶν ἀνθρώπων καὶ θεράπευσε τὸν ἄρρωστο ἄνδρα. Μποροῦμε νὰ παράσχουμε τὴν πίστη ποὺ στερεύει σὲ κείνους ποὺ μᾶς περιτριγυρίζουν, μποροῦμε νὰ τοὺς κουβαλήσουμε μὲ τὴν πίστη μας πάνω σ’ ἕνα φορεῖο. Ἀλλὰ ἡ πίστη δὲν εἶναι ἀρκετή. Στὴν περίπτωση τοῦ παραλυτικοῦ δὲν ἦταν μόνο ἡ πίστη ποὺ ἔκανε τὸ Θεὸ νὰ τὸν θεραπεύσει, ἀλλὰ ἦταν καὶ ἡ ἀγάπη γιὰ τὸν ἄρρωστο ἄνδρα. Ἂν ὑπῆρχε μόνο τόση ἀγάπη μεταξὺ μας, τότε ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ θὰ ἐγκαθιδρυόταν στὴν ἐποχή μας καὶ ὁ Θεὸς θὰ δροῦσε ἐλεύθερα.

Ἂς σκεφτοῦμε αὐτό, ὅτι δηλαδὴ ὁ Θεὸς ἔκανε τὰ θαύματά Του, μὲ τὴ συμμετοχὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ἀπὸ μᾶς ἐξαρτᾶται, ἂν ἡ Βασιλεία γιὰ τὴν ὁποία προσευχόμαστε καὶ τὴν ὁποία περιμένουμε, θὰ ἐγκαθιδρυθεῖ στὴ γῆ, ἐκείνη ἡ Βασιλεία τὴν ὁποία καλούμαστε νὰ ἐγκαθιδρύσουμε μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ καὶ στὸ ὄνομα Αὐτοῦ. Ἀμήν.


http://www.agiazoni.gr

Δρόμος για τη γνώση είναι η απάθεια και η ταπείνωση. Χωρίς αυτά κανείς δε θα δει τον Κύριο. (Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής)

Η μεταστροφή του Παύλου και η φωνή του Κυρίου

Αγωνιώντας οι εχθροί της Αγίας Γραφής να βρουν προβλήματα σε αυτή, νομίζουν ότι ανακάλυψαν τον τροχό, όταν βλέπουν δύο εδάφια των  Πράξεων, που μιλούν για το όραμα του Παύλου, καθώς μεταστρεφόταν από διώκτης των Χριστιανών σε Απόστολο. Όμως και εδώ το μόνο που καταφέρνουν, είναι να διατυμπανίζουν την άγνοιά τους.

Η πρόκληση των "κριτικών" της Αγίας Γραφής

Λένε οι εχθροί της Αγίας Γραφής, με περισπούδαστο ύφος:
"Όπως δεν υπάρχει το τέλειο έγκλημα, έτσι δεν υπάρχει και το τέλειο θαύμα! Ο Παύλος είναι στο δρόμο προς τη Δαμασκό για να συλλάβει χριστιανούς (όταν τάχα ήταν ακόμα διώκτης χριστιανών). Και τότε συμβαίνει ένα ...θαύμα που αλλάζει τη ζωή του. Ο Θεός εμφανίζεται μπροστά του και τον ρωτάει: «Σαούλ, Σαούλ, γιατί με διώκεις;». Για να κάνει την όλη ιστορία πιο πομπώδη, παραθέτει η Βίβλος μερικές λεπτομέρειες που γελοιοποιούν το ήδη παράλογο και απίθανο θαύμα:

Οι άντρες που συνόδευαν το Σαύλο έμειναν μ' ανοιχτό το στόμα, γιατί άκουγαν τη φωνή, δεν έβλεπαν όμως κανέναν. Πράξεις Αποστολών 9.7

Όμως λίγο αργότερα λέει ο Παύλος:

Όσοι ήταν μαζί μου είδαν το φως και φοβήθηκαν• δεν άκουσαν όμως τη φωνή εκείνου που μιλούσε. Πράξεις Αποστολών 22.9

Πρώτα λοιπόν άκουγαν αλλά δεν έβλεπαν κανέναν, μετά όμως είδαν αλλά δεν άκουσαν. Και ερωτώ:

Άκουγαν οι άντρες που συνόδευαν το Παύλο τη φωνή του Θεού ή δεν την άκουγαν;"

Παρατηρήσεις στα εξεταζόμενα χωρία

Ας δούμε λοιπόν τα δύο εδάφια προσεκτικά, όπως είναι διατυπωμένα στην Αγία Γραφή, μαζί με τα συμφραζόμενά τους, και θα καταλάβουμε τι συμβαίνει, κάτι που αφήνει έκθετους τους ανίδεους απίστους.
Πράξεις 9/θ: 3-7: "3 εν δε τω πορεύεσθαι εγένετο αυτόν εγγίζειν τη Δαμασκω, και εξαίφνης περιήστραψεν αυτόν φως από του ουρανού, 4 και πεσών επί την γην ήκουσε φωνήν λέγουσαν αυτώ· Σαούλ Σαούλ, τι με διώκεις; 5 είπε δε· τις ει, κύριε; ο δε Κύριος είπεν· εγώ ειμι Ιησούς ον συ διώκεις· 6 αλλά ανάστηθι και είσελθε εις την πόλιν, και λαληθήσεταί σοι τι σε δει ποιείν. 7 οι δε άνδρες οι συνοδεύοντες αυτώ ειστήκεισαν ενεοί, ακούοντες μεν της φωνής, μηδένα δε θεωρούντες".
Πράξεις 22/κβ: 6-9: "6 Εγένετο δε μοι πορευομένω και εγγίζοντι τη Δαμασκω περί μεσημβρίαν εξαίφνης εκ του ουρανού περιαστράψαι φως ικανόν περί εμέ, 7 έπεσόν τε εις το έδαφος και ήκουσα φωνής λεγούσης μοι· Σαούλ Σαούλ, τι με διώκεις; 8 εγώ δε απεκρίθην· τις ει, Κύριε; είπέ τε προς με· εγώ ειμι Ιησούς ο Ναζωραίος, ον συ διώκεις. 9 οι δε συν εμοί όντες το μεν φως εθεάσαντο και έμφοβοι εγένοντο, την δε φωνήν ουκ ήκουσαν του λαλούντός μοι".
Με μια πρώτη ματιά, φαίνεται ότι εδώ έχουμε αντίφαση. Στη μία περίπτωση άκουσαν τη φωνή οι σύντροφοι του Παύλου, στην άλλη λέει ότι δεν την άκουσαν. Τι γίνεται λοιπόν; Ας κάνουμε μερικές πρώτες παρατηρήσεις:
1. Και τα δύο αυτά εδάφια, έχουν γραφεί από τον ίδιο συγγραφέα, τον Λουκά, στο ίδιο βιβλίο. Πώς είναι δυνατόν λοιπόν να έγραψε δύο αντίθετα πράγματα ο ίδιος συγγραφέας στο ίδιο βιβλίο; Αυτό οι επίδοξοι "κριτικοί" της Αγίας Γραφής δεν το σκέφτηκαν.
2. Και στα δύο, αναφέρει ότι ένα φως έλαμψε γύρω από τον Παύλο, τόσο ισχυρό, που έπεσε στο έδαφος.
3. Το φως αυτό, το είδαν όλοι. Και ο Παύλος, και οι σύντροφοί του.
4. Οι σύντροφοί του, δεν είδαν όμως κανέναν να μιλάει, αν και είδαν φως, και άκουσαν τη φωνή.
5. Και το σημείο που θα εξετάσουμε είναι: Εφόσον στο ένα εδάφιο γράφει ότι "άκουγαν τη φωνή", πώς λέει στο άλλο ότι "δεν άκουσαν τη φωνή του λαλούντος";
6. Για ποιου τη φωνή μιλάει ότι "άκουγαν"; Για του Χριστού ή για του Παύλου; Γιατί αυτό είναι κάτι που στο εδάφιο δεν φαίνεται. Λέει: "ακούοντες μεν της φωνής, μηδένα δε θεωρούντες". Όμως δεν λέει εκεί ότι αναφέρεται στη φωνή του Χριστού. Θα μπορούσε να αναφέρεται το εδάφιο στη φωνή του Παύλου, επειδή υπήρξε συζήτηση. "Άκουγαν λοιπόν τη φωνή (του Παύλου), όμως δεν έβλεπαν κανέναν" (στον οποίο απαντούσε ο Παύλος). Και μόνο αυτό, θα ήταν ικανό να δώσει μια απάντηση, και το αναφέρουμε, για να δείξουμε πόσο εύκολο είναι να απαντηθούν οι προχειρότητες των εχθρών της Αγίας Γραφής. Όμως προφανώς συμβαίνει κάτι άλλο στην πραγματικότητα. Και εμάς δεν μας ενδιαφέρει να δώσουμε απλώς μια απάντηση με προχειρότητα, αλλά να δούμε τι πραγματικά λέει το εδάφιο αυτό. Προχωράμε λοιπόν στην τελευταία παρατήρηση-ερώτημα:
7. Μήπως η λέξη: "φωνή", έχει στην Αγία Γραφή περισσότερες από μία έννοιες;
Αυτό ακριβώς συμβαίνει, και αυτό θα αποδείξουμε στη συνέχεια. Αλλά αυτό το ερώτημα φυσικά ούτε καν πέρασε από το στενό και προκατειλημμένο μυαλό των εχθρών της Αγίας Γραφής. Γιατί νομίζοντας ότι είναι σοφότεροι από τους πιστούς, μωραίνονται (Ρωμαίους 1/α: 22).

Οι δύο έννοιες της λέξης: "φωνή" στην Αγία Γραφή

Στην Αγία Γραφή, η λέξη: "φωνή", σημαίνει δύο πράγματα:
1. Την έναρθρη ομιλία κάποιου
2. Τον απλό άναρθρο ήχο.
Ας δούμε από την ίδια την Αγία Γραφή, αποδείξεις για τις δύο αυτές σημασίες, με τρία παραδείγματα (από τα πολλά), για την κάθε έννοια:
1. Η έννοια της έναρθρης ομιλίας:
Εβραίους 12/ιβ: 19: "και σάλπιγγος ήχω και φωνή ρημάτων ης οι ακούσαντες παρητήσαντο μη προστεθήναι αυτοίς λόγον".
Β΄ Πέτρου 1/α: 17: "φωνής ενεχθείσης αυτώ τοιάσδε υπό της μεγαλοπρεπούς δόξης: "ούτός εστιν ο υιος μου ο αγαπητός, εις ον εγώ ευδόκησα"".
Πράξεις 11/ια: 7: "ήκουσα δε φωνής λεγούσης μοι: "αναστάς, Πέτρε, θύσον και φάγε"".
Στα τρία αυτά παραδείγματα, βλέπουμε σαφέστατα, ότι η λέξη "φωνή", έχει εδώ την έννοια της έναρθρης ομιλίας, με λέξεις και λογική σημασία. Στο πρώτο είναι "φωνή ρημάτων", και στα δύο επόμενα παραδείγματα, αναφέρονται και τα λόγια της φωνής.
Μάλιστα είναι σημαντική η διευκρίνιση που κάνει το εδάφιο στο πρώτο παράδειγμα: "φωνή ρημάτων". Γιατί δηλαδή αυτή η διευκρίνιση; Είναι δυνατόν να υπάρχει και φωνή χωρίς ρήματα; Φυσικά! Θα το δούμε στη δεύτερη έννοια της λέξεως "φωνή", αμέσως τώρα:
2. Η έννοια του "ήχου":
Αποκάλυψις 18/ιη: 22: "φωνή μύλου ου μη ακουσθή εν σοί έτι". Μιλάει ο μύλος καθώς αλέθει;
Ιωάννης 3/γ: 8: "το πνεύμα όπου θέλει πνεί, και την φωνήν αυτού ακούεις, αλλ' ουκ οίδας πόθεν έρχεται και που υπάγει". Μιλάει με λέξεις ο αέρας όταν πνέει;
Α΄ Κορινθίους 14/ιδ: 7: "όμως τα άψυχα φωνήν διδόντα, είτε αυλός είτε κιθάρα". Σαφέστατη δήλωση, ότι τα "άψυχα" δίνουν φωνή, δηλαδή ήχο.

Τι θέλουμε να πούμε με τα παραπάνω; Θέλουμε να πούμε, ότι στα δύο εξεταζόμενα εδάφια των Πράξεων, η λέξη: "φωνή", έχει διαφορετική σημασία στο ένα από το άλλο, και έτσι δεν έχουμε αντίφαση! Στο ένα εδάφιο, μας λέει ότι οι σύντροφοι του Παύλου άκουσαν ήχο. Στο άλλο μας λέει, ότι δεν άκουσαν τα λόγια. Καμία αντίφαση λοιπόν!

Η διπλή χρήση της λέξεως: "φωνή" από τον ίδιο συγγραφέα

Επειδή όμως γνωρίζουμε ότι οι εχθροί της Αγίας Γραφής, δεν θα παρατήσουν τόσο εύκολα τα όπλα, θα δούμε κάτι ακόμα. Θα προλάβουμε μια πιθανή αντίρρησή τους, στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν αυτό το επιχείρημά τους κατά της Αγίας Γραφής.
Ίσως λοιπόν κάνουν την εξής ένσταση: "Μπορεί η λέξη "φωνή" να έχει δύο σημασίες, όμως δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται με δύο σημασίες από τον ίδιο συγγραφέα, όπως λέτε ότι κάνει ο Λουκάς στις Πράξεις".
Βεβαίως μια τέτοια ερώτηση είναι δίκοπο μαχαίρι για τους εχθρούς της Αγίας Γραφής. Γιατί πώς είναι δυνατόν ένας συγγραφέας όπως ο Λουκάς, να μη χρησιμοποιεί δύο διαφορετικές έννοιες μιας λέξης στο ίδιο σύγγραμμά του, αλλά στο ίδιο αυτό σύγγραμμα, να γράφει δύο εντελώς αντίθετα και αλληλοσυγγρουόμενα πράγματα, όπως υποστηρίζουν αυτοί; Γιατί στο ένα μπορεί και στο άλλο δεν μπορεί;
Βεβαίως το ερώτημα αυτό, δεν έχει αξία και για άλλον έναν λόγο. Στο πρώτο από τα εξεταζόμενα εδάφια, η αφήγηση είναι του Λουκά. Στο δεύτερο από τα εδάφια αυτά, αφηγείται ο ίδιος ο Παύλος την περιπέτειά του, σε πρώτο πρόσωπο. Έχουμε λοιπόν στο μεν πρώτο, άλλον αφηγητή, και στο δεύτερο άλλον. Δεν μιλάμε λοιπόν για το ίδιο πρόσωπο, που χρησιμοποιεί δύο διαφορετικές έννοιες, αλλά για δύο πρόσωπα, που το καθένα χρησιμοποιεί τη δική του έννοια, σύμφωνα με τις λεκτικές συνήθειές του.
Όμως, ακόμα και το ίδιο πρόσωπο αν ήταν, δεν είναι κάτι ασυνήθιστο, η διπλή χρήση μιας λέξης, με περισσότερες από μία έννοιες στο ίδιο βιβλίο. Προχωράμε να δείξουμε σαφέστατα, ότι όχι μόνο είναι δυνατόν να γίνει μια τέτοια διπλή χρήση της λέξης "φωνή" σε ένα βιβλίο, αλλά ακόμα και στο ίδιο κεφάλαιο, ακόμα και σε κοντινά εδάφια!
Παραθέτουμε λοιπόν στο κείμενο (και σε μετάφραση δίπλα), ένα άλλο απόσπασμα από την Αγία Γραφή, που όχι μόνο κάνει διπλή χρήση της λέξεως: "φωνή", αλλά που κάνει και κάποιες διαφωτιστικές αναλύσεις για τη λέξη: "φωνή" (!!!):

Α΄ Κορινθίους 14/ιδ: 5-13:

Αρχαίο Ελληνικό Κείμενο

Μετάφραση Σ. Φίλου

5 θέλω δε πάντας υμάς λαλείν γλώσσαις, μάλλον δε ίνα προφητεύητε· μείζων γαρ ο προφητεύων ή ο λαλών γλώσσαις, εκτός ει μη διερμηνεύη, ίνα η εκκλησία οικοδομήν λάβη. 6 νυνί δε, αδελφοί, εάν έλθω προς υμάς γλώσσαις λαλών, τι υμάς ωφελήσω, εάν μη υμίν λαλήσω ή εν αποκαλύψει ή εν γνώσει ή εν προφητεία ή εν διδαχή; 7 όμως τα άψυχα φωνήν διδόντα, είτε αυλός είτε κιθάρα, εάν διαστολήν τοις φθόγγοις μη διδω, πως γνωσθήσεται το αυλούμενον ή το κιθαριζόμενον; 8 και γαρ εάν άδηλον φωνήν σάλπιγξ δω, τις παρασκευάσεται εις πόλεμον; 9 ούτω και υμείς δια της γλώσσης εάν μη εύσημον λόγον δώτε, πως γνωσθήσεται το λαλούμενον; έσεσθε γαρ εις αέρα λαλούντες. 10 τοσαύτα ει τύχοι γένη φωνών εστιν εν κόσμω, και ουδέν αυτών άφωνον· 11 εάν ουν μη ειδώ την δύναμιν της φωνής, έσομαι τω λαλούντι βάρβαρος και ο λαλών εν εμοί βάρβαρος. 12 ούτω και υμείς επεί ζηλωταί εστε πνευμάτων, προς την οικοδομήν της εκκλησίας ζητείτε ίνα περισσεύητε. 13 Διόπερ ο λαλών γλώσση προσευχέσθω ίνα διερμηνεύη.

5. Θέλω, μάλιστα, όλοι να μιλάτε γλώσσες, περισσότερο όμως να προφητεύετε· επειδή, αυτός που προφητεύει είναι μεγαλύτερος παρά αυτός που μιλάει με γλώσσες, εκτός αν διερμηνεύει, για να πάρει οικοδομή η εκκλησία.6. Και τώρα, αδελφοί, αν έρθω σε σας μιλώντας με γλώσσες, τι θα σας ωφελήσω, αν δεν σας μιλήσω ή με αποκάλυψη ή με γνώση ή με προφητεία ή με διδασκαλία; 7. Και τα άψυχα, όταν δίνουν φωνή, είτε αυλός είτε κιθάρα, αν δεν δώσουν ξεχωρισμένους τούς ήχους, πώς θα γνωριστεί αυτό που παίζεται με τον αυλό ή με την κιθάρα; 8. Επειδή, αν η σάλπιγγα δώσει ασαφή φωνή, ποιος θα ετοιμαστεί για πόλεμο; 9. Έτσι κι εσείς, αν διαμέσου τής γλώσσας δεν δώσετε μια ευκατάληπτη φωνή, πώς θα γνωριστεί αυτό που λέγεται; Επειδή, θα μιλάτε στον αέρα. 10. Υπάρχουν, ας πούμε, τόσα πολλά είδη γλωσσών μέσα στον κόσμο, και κανένα απ' αυτά δεν είναι χωρίς σημασία. 11. Αν, λοιπόν, δεν γνωρίσω τη σημασία τής φωνής, θα είμαι βάρβαρος σ' αυτόν που μιλάει, και εκείνος που μιλάει, βάρβαρος σε μένα. 12. Έτσι κι εσείς, επειδή είστε ζηλωτές πνευματικών χαρισμάτων, ζητάτε να περισσεύετε σ' αυτά για την οικοδομή τής εκκλησίας.Γι' αυτό, αυτός που μιλάει με γλώσσα, ας προσεύχεται για να γίνει ικανός να διερμηνεύει.

Η επιχειρηματολογία του Παύλου εδώ, αποσκοπεί στο να πείσει τους Κορινθίους, ότι δεν είναι σωστό να λαλούν σε άγνωστες γλώσσες στην Εκκλησία, αν δεν υπάρχει ο ερμηνευτής. Και με την ευκαιρία αυτή, διατυπώνει πολλές ενδιαφέρουσες αποδείξεις για τη λέξη φωνή.
Στην παραπάνω ανάλυση του Παύλου, έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής που μας ενδιαφέρουν για τη μελέτη μας:
1. Χρησιμοποιεί εναλλάξ τη λέξη: "φωνή", μία για τα άψυχα ως "ήχο", και μία για τα έλλογα, ως "ομιλία".
2. Χρησιμοποιεί τη λέξη φωνή και ένα παράγωγό της 5 φορές, εκ των οποίων τις δύο πρώτες φορές με την έννοια του "ήχου", και τις δύο επόμενες με την έννοια της "γλώσσας".
3. Το παράγωγο της λέξης "φωνή" που χρησιμοποιεί, το χρησιμοποιεί με πολύ διαφωτιστικό τρόπο. Είναι η λέξη: "άφωνον". Εκεί λέει: "τοσαύτα ει τύχοι γένη φωνών εστιν εν κόσμω, και ουδέν αυτών άφωνον·11 εάν ουν μη ειδώ την δύναμιν της φωνής, έσομαι τω λαλούντι βάρβαρος και ο λαλών εν εμοί βάρβαρος". Παρατηρήστε ότι "άφωνον" λέει τον ήχο χωρίς λεκτική σημασία, παρά το ότι πριν χρησιμοποιούσε τη λέξη: "φωνή" για άψυχα, με την έννοια του ήχου. Είναι πολύ σημαντικό στην παρατήρηση αυτή, ότι εδώ ο Παύλος χρησιμοποιεί τη λέξη: "φωνή", με ΔΥΟ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. Ενώ λέει ότι τα άψυχα έχουν φωνή, πιο κάτω λέει ότι ένας ήχος χωρίς γλωσσική έννοια, είναι "άφωνος"! Σαφέστατη διπλή χρήση της λέξης στο ίδιο συμφραζόμενο.
Όπως λοιπόν ο Παύλος χρησιμοποιεί εδώ τη λέξη: "φωνή" με δύο διαφορετικές ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ έννοιες, έτσι και στον Λουκά, στις Πράξεις που εξετάζουμε, η λέξη: "φωνή", καταγράφεται με δύο διαφορετικές και ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ έννοιες.
Είναι χαρακτηριστική εδώ, η ΠΡΟΒΛΕΨΗ του Θεού για τους μελλοντικούς κακοήθεις "κριτικούς" της Αγίας Γραφής, που φρόντισε να συμπεριληφθεί στην Αγία Γραφή η ανωτέρω αυτή ανάλυση, ώστε να τους αποστομώσει εκ των προτέρων και να τους δείξει τη μικρότητά τους!

Συμπέρασμα

Αν και έχει ήδη γίνει κατανοητή η διπλή χρήση της λέξης "φωνή" από τον Λουκά στις Πράξεις, θα συνοψίσουμε λίγο το θέμα και θα παραθέσουμε και ένα ακόμα παράδειγμα, γιατί δεν ξεχνάμε ότι απαντάμε και σε "μπουνταλάδες" φανατικούς, που δεν κατανοούν τι διαβάζουν, στην προσπάθειά τους να βρουν προβλήματα στην Αγία Γραφή.
Στον Ιωάννη 12/ιβ: 28-30, αναφέρει ο ευαγγελιστής ένα περιστατικό, που συνέβη λίγες μέρες πριν σταυρωθεί ο Κύριος. Συνέβη κάτι καθώς μιλούσε ο Χριστός, και ζητούσε από τον Πατέρα του να δοξάσει το όνομά Του: ""πάτερ, δόξασόν σου το όνομα". Ήλθεν ουν φωνή εκ του ουρανού: "Και εδόξασα και πάλιν δοξάσω". 29 ο ουν όχλος ο εστώς και ακούσας έλεγε βροντήν γεγονέναι· άλλοι έλεγον· άγγελος αυτώ λελάληκεν. 30 απεκρίθη ο Ιησούς και είπεν· ου δι' εμέ αύτη η φωνή γέγονεν, αλλά δι' υμάς".
Έχουμε εδώ μια παρόμοια περίπτωση, σαν αυτό που συνέβη κατά τη μεταστροφή του Παύλου. Ακούγεται μια ΦΩΝΗ, την οποία άλλοι αντιλαμβάνονται ως φωνή, και άλλοι ως "άφωνη" βροντή. (Θα θυμόσαστε ότι η λέξη: "άφωνη", χρησιμοποιήθηκε από τον Παύλο για τον ήχο που δεν έχει λεκτικό νόημα).
Ομοίως λοιπόν, όταν ο Παύλος κατά τη μεταστροφή του άκουσε μια φωνή και την κατάλαβε ευκρινώς, και συζήτησε μάλιστα μαζί της, οι άλλοι σύντροφοί του, την αντιλήφθηκαν ως απλή βροντή, ή άλλο άσχετο και χωρίς νόημα ήχο.
Στο ένα εδάφιο λοιπόν, κάνει χρήση της μιας έννοιας της λέξης: "φωνή", λέγοντας ότι "άκουσαν τη φωνή", και εννοώντας ότι "άκουσαν τον ήχο".
Στο άλλο εδάφιο κάνει χρήση της άλλης έννοιας της λέξης: "φωνή", λέγοντας ότι "δεν άκουσαν τη φωνή του λαλούντος", και εννοώντας ότι "δεν κατάλαβαν έναρθρο νόημα από κάποιον ομιλητή". Και το ότι χρησιμοποιεί την έννοια αυτή, φαίνεται και από την αναφορά σε "λαλούντα", δίνοντας σαφώς το νόημα της "έλλογης ομιλίας".
Δεν νομίζουμε ότι υπάρχει κάτι περισσότερο να πούμε, για κάθε λογικό και απροκατάληπτο αναγνώστη.

Η Κιβωτός της αγάπης του παπά Αντώνη

«Από το παράθυρό μου έβλεπα νέα παιδιά εγκαταλειμμένα, μπλεγμένα στα ναρκωτικά και την εξαθλίωση. Άρχισα να αναρωτιέμαι πώς μπορώ να τα βοηθήσω. Στην αρχή ήταν μια παρέα εφήβων. Πλησίασα και ζήτησα να παίξουμε έναν αγώνα μπάσκετ. Σήμερα στην Κιβωτό έρχονται 187 παιδιά όλων των ηλικιών. Η πόρτα μας γι΄ αυτά θα είναι πάντοτε ανοιχτή».

 

O ιερέας Αντώνιος Παπανικολάου είναι εφημέριος στον Άγιο Γεώργιο Κολωνού. Η περιοχή είναι, από τις πιο επικίνδυνες στην Αθήνα, αφού δρουν πολλές συμμορίες, ενώ σχεδόν σε κάθε γωνιά γίνεται εμπόριο ναρκωτικών. Από την πρώτη στιγμή που εγκαταστάθηκε, ένιωσε την ανάγκη να αντιδράσει, όπως λέει. Έτσι, με τη βοήθεια εθελοντών, δημιουργήθηκε η Κιβωτός του Κόσμου, μια Οργάνωση με στόχο να βγάλει όσα περισσότερα παιδιά μπορούσε από τη φτώχεια και την εγκατάλειψη και να τους προσφέρει τη δυνατότητα «να σταθούν στα πόδια τους".

«Στόχος μας είναι τα παιδιά να νιώσουν ότι υπάρχει και ένας άλλος κόσμος, πέρα από αυτόν που έχουν γνωρίσει. Μόνο κίνητρό μας είναι η αγάπη και σε αυτή βασιζόμαστε», λέει γεμάτος ικανοποίηση.

Η Κιβωτός ιδρύθηκε το 1998 από τον 26άχρονο τότε Ιερέα, που διαπιστώνοντας τις πολύ άσχημες συνθήκες διαβίωσης των παιδιών θέλησε να βοηθήσει με σκοπό να ανατρέψει και να βελτιώσει αυτήν την άσχημη κατάσταση και να αποτελέσει η Κιβωτός μία εστία φροντίδας συμπαράστασης και ελπίδας για το μέλλον αυτών των παιδιών της "άλλης" Αθήνας.

   

Η Κιβωτός

Η «Κιβωτός του Κόσμου» μεριμνά για παιδιά που βίωναν καθημερινά την εγκατάλειψη, το ρατσισμό και τον κοινωνικό αποκλεισμό σε μια από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της Αθήνας, την Ακαδημία Πλάτωνος. Ιδρύθηκε το 1998, από τον εικοσιεξάχρονο τότε πατέρα Αντώνιο Παπανικολάου με σκοπό να αποτελέσει μια εστία φροντίδας, συμπαράστασης και ελπίδας για το μέλλον των παιδιών της «άλλης» Αθήνας.

Η Κιβωτός φροντίζει σήμερα περίπου 200 παιδιά, από βρέφη έως δεκαοκτώ ετών, σε μια πολυθρησκευτική και πολυπολιτισμική κοινότητα που ανθεί και μεγαλουργεί με την αγάπη του Θεού. Τα 150 Ελληνόπουλα, μαζί με παιδιά από χώρες όπως η Ρουμανία, Βουλγαρία, Αλβανία, Ουκρανία, Ρωσία, Καζακστάν, Γκάνα, Αφγανιστάν και Ιράκ, βιώνουν όλα μαζί αρμονικά τη στοργή και την ειρήνη της Κιβωτού, που τα ανακουφίζει από τη φτώχεια, την πείνα, τις αρρώστιες, την εξαθλίωση, την εκμετάλλευση και την αναλφαβητισμό.

Ομάδες εθελοντών φροντίζουν ανιδιοτελώς τις βασικές ανάγκες των παιδιών όπως σίτιση, ένδυση, ψυχαγωγία, περίθαλψη, σxολική ένταξη, ενώ παράλληλα άλλες τα διδάσκουν φροντιστηριακά μαθήματα, τους παρέχουν επαγγελματική κατάρτιση, πάντα με την διαρκή φροντίδα και προσευχή του Πατέρα Αντωνίου. Όλοι μαζί, ενωμένοι, με την αγάπη και τις δωρεές φυσικών προσώπων και εταιριών, συμβάλλουμε στην κοινωνική ένταξη και καταξίωση αυτών των παιδιών.

Στόχος του Πατέρα Αντωνίου είναι να μην ιδρυματοποιούνται τα παιδιά, αλλά να παραμένουν μαζί με τη μητέρα τους. Για να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός, οι άστεγες αλλά και άπορες μητέρες ενισχύονται μηνιαίως με οικονομικά βοηθήματα, για ενοίκια μικρών κατοικιών, λογαριασμούς νερού και ηλεκτρικού ρεύματος. Ταυτόχρονα διαρκής προσπάθεια της Κιβωτού είναι η εύρεση εργασίας στις  μητέρες, με απώτερο σκοπό να σταθούν στα πόδια τους, να πάρουν τη ζωή και την ευθύνη των παιδιών τους στα χέρια τους.

Παρά τις σοβαρότατες ελλείψεις της Κιβωτού σε μέσα, υποδομές και πόρους, το έργο της είναι σημαντικό και έχει αναγνωρισθεί με εθνικές και παγκόσμιες διακρίσεις.

Η Κιβωτός βραβεύτηκε στην Παλαιά Βουλή το Νοέμβριο του 2003 από τον τότε πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο ως μία από τις καλύτερες οργανώσεις για τη μέριμνα του παιδιού στην Ελλάδα.

Το Ευρωπαϊκό παρατηρητήριο ενάντια στο Ρατσισμό και την Ξενοφοβία επέλεξε την Κιβωτό ως το "Φωτεινότερο παράδειγμα ενάντια στο Ρατσισμό και την Ξενοφοβία στην Ελλάδα" για το έτος 2003.

Το Δεκέμβριο του 2004 η Κιβωτός βραβεύτηκε από την UNESCO για το έργο της.

Στις 5 Δεκεμβρίου 2005, η Κιβωτός βραβεύτηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια, ξανά ως μία από τις καλύτερες οργανώσεις στην Ελλάδα για τη μέριμνα του παιδιού.

Το Δεκέμβριο του 2008  η «Κιβωτός του Κόσμου», βραβεύτηκε στο πρόσωπο του Πατέρα Αντωνίου
με την απονομή Βραβείου από την Ακαδημία Αθηνών για βράβευση Έλληνα που διακρίθηκε για πράξη ανθρωπισμού και κοινωνικής αρετής.

Σας προσκαλούμε να επισκεφθείτε την «Κιβωτό του Κόσμου» για να γνωρίσετε τα παιδιά μας, τους εθελοντές μας, το περιβάλλον μας, και το ελπιδοφόρο όραμα του αγώνα μας.
Οι δωρεές σας είναι απαραίτητες για τη διαρκή μας προσπάθεια.

Μαζί μπορούμε!

Οι σκανδαλιζόμενοι (Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος Βλάχος) alopsis

"Πρόκειται για τους σκανδαλιζόμενους, τους υποκύπτοντες στους πειρασμούς από τα σκάνδαλα, αυτούς που χάνουν την πίστη τους ή φεύγουν από την Εκκλησία, γιατί έχουν σκανδαλισθή από διάφορα γεγονότα που συμβαίνουν στην κοινωνία, ακόμη δε και μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας. Εάν οι σκανδαλίζοντες έχουν ευθύνη ενώπιον του Θεού και θα δώσουν φρικτό λόγο στον Θεό εν ημέρα κρίσεως, και οι σκανδαλιζόμενοι έχουν την δική τους ευθύνη."

Πολύς λόγος γίνεται τον τελευταίο καιρό για τα σκάνδαλα, και μάλιστα για τα εκκλησιαστικά σκάνδαλα, στην ουσία για τα σκάνδαλα που προέρχονται από Κληρικούς που θα έπρεπε να είναι υποδείγματα στους πιστούς.
Σκάνδαλον είναι η παγίδα που τίθεται για την σύλληψη ενός ζώου ή και την καταστροφή του εχθρού. Στους Ιουδαίους ο Θεός λέγει: τα ειδωλολατρικά έθνη “έσονται υμίν εις παγίδας και σκάνδαλα..” (Ιησ. Ν. κγ’ 13). Ο Χριστός στον Απόστολο Πέτρο που προσπάθησε να τον εμποδίση από του να πορευθή προς το πάθος και τον σταυρικό θάνατο του είπε: “ύπαγε οπίσω μου, Σατανά· σκάνδαλόν μου εί· ότι ου φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων” (Ματθ. ιστ΄,23). Κατ' επέκταση το ρήμα σκανδαλίζω δηλώνει αυτόν που κατασκευάζει παγίδες, που βάζει πειρασμούς σε κάποιους. Επίσης υπάρχει και η λέξη σκανδαλοπλόκος που δηλώνει τον άνθρωπο εκείνον που μηχανεύεται τις παγίδες και τα σκάνδαλα για να προξενήση κακό στους ανθρώπους.
Τα σκάνδαλα είναι δεδομένα στις μεταπτωτικές κοινωνίες, ακριβώς γιατί ο άνθρωπος βρίσκεται στην κατάσταση της πτώσεως, κυριαρχείται από τα πάθη. Αλλά και όταν αγωνίζεται να τηρήση το θέλημα του Θεού και τότε οδηγείται προς την τελειότητα, χωρίς ποτέ να φθάση στο τέλειο. Γι' αυτό και ο Χριστός είπε στους Ιουδαίους της εποχής του: “ανάγκη γαρ εστιν ελθείν τα σκάνδαλα”, διότι έτσι αποδεικνύονται οι δόκιμοι. Όμως συγχρόνως τόνισε : “ουαί τω κόσμω από των σκανδάλων ...... ουαί τω ανθρώπω εκείνω δι’ ου το σκάνδαλον έρχεται” (Ματθ. ιη’, 7).
Υπάρχει, όμως, μια παράμετρος που πρέπει να εντοπισθή σε αυτό το άρθρο. Πρόκειται για τους σκανδαλιζόμενους, τους υποκύπτοντες στους πειρασμούς από τα σκάνδαλα, αυτούς που χάνουν την πίστη τους ή φεύγουν από την Εκκλησία, γιατί έχουν σκανδαλισθή από διάφορα γεγονότα που συμβαίνουν στην κοινωνία, ακόμη δε και μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας. Εάν οι σκανδαλίζοντες έχουν ευθύνη ενώπιον του Θεού και θα δώσουν φρικτό λόγο στον Θεό εν ημέρα κρίσεως, και οι σκανδαλιζόμενοι έχουν την δική τους ευθύνη.
Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους φαίνεται ότι ευθύνονται και οι σκανδαλιζόμενοι.
Ο πρώτος λόγος είναι ότι οι σκανδαλιζόμενοι δείχουν την πνευματική τους αδυναμία να αντιδράσουν στους πειρασμούς και τις δυσκολίες της ζωής. Όπως ο βιολογικός οργανισμός του ανθρώπου διαθέτει τα αντισώματα και ένα ισχυρό ανοσολογικό σύστημα που αντιδρά σε κάθε ιό, έτσι και ο πνευματικός άνθρωπος θα έπρεπε να είχε ισχυρό πνευματικό ανοσολογικό σύστημα για να αντιδρούσε φυσιολογικά σε κάθε πειρασμική κατάσταση. Και όπως ασθενούν εκείνοι που δεν έχουν καλό και δυνατό ανοσολογικό σύστημα, το ίδιο ασθενούν πνευματικά και εκείνοι που εύκολα σκανδαλίζονται και με τον τρόπο αυτόν δείχνουν ότι δεν έχουν δυνατόν πνευματικό οργανισμό.
Αυτό φαίνεται από το ότι οι άνθρωποι μπορούν να σκανδαλισθούν και από πνευματικά γεγονότα και από υγιείς πνευματικά καταστάσεις, και αυτό συμβαίνει γιατί δεν κατέχουν το κριτήριο της αλήθειας. Οι Φαρισαίοι σκανδαλίσθηκαν από την παρουσία και τους λόγους του Χριστού, χωρίς γι' αυτό να ευθύνεται ο Χριστός, που απεκάλυπτε την αλήθεια. “Οι Φαρισαίοι εσκανδαλίσθησαν ακούσαντες τον λόγον” (Ματθ. ιε’, 12). Ο Ίδιος ο Χριστός γνωρίζοντας ότι θα υπάρξουν πολλοί που θα σκανδαλισθούν με το Πρόσωπό Του είπε: “μακάριος εστιν ός εάν μη σκανδαλισθή εν εμοί” (Ματ. ια’, 6). Λίγο πριν από το πάθος Του ο Χριστός είπε στους Μαθητές Του: “πάντες υμείς σκανδαλισθήσεσθε εν εμοί” (Ματθ. κστ΄ , 31). Επίσης, μετά την τελευταία του διδασκαλία, πριν παραδοθή στο μαρτύριο του πάθους, είπε στους Μαθητές Του: “Ταύτα λελάληκα υμίν ίνα μη σκανδαλισθήτε” (Ιω. ιστ’,1). Όχι μόνον ο Χριστός υπήρξε για τους άρρωστους πνευματικά ανθρώπους σκάνδαλον, αλλά και ο Σταυρός του Χριστού δια μέσου των αιώνων είναι σκάνδαλο για τους Ιουδαίους. Κατά την ομολογία του Αποστόλου Παύλου “ημείς κηρύσσομεν Χριστόν εσταυρωμένον, Ιουδαίοις μεν σκάνδαλον....” (Α’ Κορινθ. α’23).
Επομένως σκανδαλίζονται όσοι έχουν μκρή και ατελή πίστη, όσοι δεν έχουν μεγάλη γνώση του Θεού και γι' αυτό οι πειρασμοί αποτελούν σκάνδαλα. Ακόμη για τους ανθρώπους που δεν διαθέτουν το κριτήριο της αλήθειας σκάνδαλο μπορεί να είναι ο Χριστός, ο αποκαλυπτικός λόγος Του, η Εκκλησία, η αλήθεια, η Βασιλεία των ουρανών, που δεν ταιριάζουν με την νοοτροπία του κόσμου στον οποίο ζουν.
Ο δεύτερος λόγος που δείχνει την ευθύνη που έχουν και εκείνοι που σκανδαλίζονται είναι ότι κατά κάποιο τρόπο όσοι βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση έχουν την ψυχολογική ανάγκη να σκανδαλίζονται. Αυτό λέγεται από την άποψη ότι οι άνθρωποι της κατηγορίας αυτής ζουν μια ζωή έξω από την φυσική ζωή, όπως την ζούσε ο Αδάμ προ της πτώσεως, και μια ζωή έξω από την αποκαλυπτική αλήθεια που έχει δώσει στον κόσμο ο Χριστός και διαφυλάσσεται μέσα στην Εκκλησία.
Μετά την πτώση του Αδάμ ο Θεός έστειλε στους ανθρώπους τους δικαίους και τους Προφήτες, έδωσε τον νόμο Του, ώστε οι άνθρωποι να έχουν μερικά κριτήρια της αλήθειας και να αποφύγουν την πλάνη. Τελικά ενηνθρώπησε το Δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος και αποκάλυψε την όλη αλήθεια, έκανε την Εκκλησία Σώμα Του και έτσι μέσα στην Εκκλησία μπορεί ο άνθρωπος όχι μόνον να βρη την αλήθεια, αλλά και να την ζήση στην ύπαρξή του.
Όμως, όταν ζη ο άνθρωπος έξω από αυτόν τον αποκαλυπτικό λόγο είναι επόμενο η φωνή της συνειδήσεώς του να αντιδρά, να διαμαρτύρεται. Επειδή ο πεπτωκώς άνθρωπος δεν θέλει να έλθη σε αντίθεση με τις επιθυμίες του παλαιού ανθρώπου, γι' αυτό και προσπαθεί να βρη πολλές ευκαιρίες και αφορμές για να καθησυχάση την φωνή της συνειδήσεώς του που διαμαρτύρεται, ώστε να εξακολουθή να βρίσκεται στην νοοτροπία και την κατάσταση των παθών.
Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο και τον “εξυπηρετούν” τα σκάνδαλα, και ο ίδιος κατά κάποιο τρόπο θέλει να σκανδαλίζεται. Με αυτήν την έννοια ο εμπαθής άνθρωπος ρέπει προς τον εντοπισμό και την αναζήτηση των σκανδάλων, αρέσκεται σε αυτά για να καθησυχάζη την συνείδησή του και να μη ακολουθή τον σκληρό και ανηφορικό δρόμο της αρετής. Η σκέψη του είναι η ακόλουθη. “Εφ' όσον υπάρχουν άλλοι Χριστιανοί και μάλιστα Κληρικοί και δη Επίσκοποι, οι οποίοι παραβαίνουν κατά ποικίλους και διαφόρους τρόπους τον νόμο του Θεού, τότε δικαιολογούμαι κι' εγώ που ζώ κατ' αυτόν τον τρόπο”.
Και οι δύο λόγοι που αναφέραμε δείχνουν ότι οι σκανδαλιζόμενοι είναι άρρωστοι πνευματικά. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι οι άγιοι δεν σκανδαλίζονται από ό,τι βλέπουν στην κοινωνία. Και όχι μόνον δεν σκανδαλίζονται, αλλά αντιμετωπίζουν τα μαρτύρια και τους πειρασμούς με πίστη ακλόνητη και θάρρος ακατάβλητο. Η Χάρη του Θεού τους ενισχύει και τους ενδυναμώνει. Ισχύει σε αυτούς ο λόγος του Αποστόλου Παύλου: “πέπεισμαι γαρ ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή ούτε, άγγελοι ούτε αρχαί ούτε δυνάμεις ούτε ενεστώτα ούτε μέλλοντα ούτε ύψωμα ούτε βάθος ούτε τις κτίσις ετέρα δυνήσεται ημάς χωρίσαι από της αγάπης του Θεού της εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών” (Ρωμ. η΄,38-39).
Ακριβώς για τον λόγον αυτόν ο Χριστός ομίλησε για την ανάγκη να κόβη κανείς την αιτία του σκανδάλου, που δεν ευρίσκεται τόσο έξω από τον άνθρωπο, αλλά μέσα του. Είπε ο Χριστός: “πάς ο βλέπων γυναίκα προς το επιθυμήσαι αυτήν ήδη εμοίχευσεν αυτήν εν τη καρδία αυτού”. Και στην συνέχεια, είπε: “ει δε ο οφθαλμός σου ο δεξιός σκανδαλίζει σε, έξελε αυτόν και βάλε από σου· συμφέρει γαρ σοι ίνα απόληται έν των μελών σου και μη όλον το σώμα σου βληθή εις γέενναν” (Ματθ. ε΄ 29). Κατά τον ιερό Χρυσόστομο, μιλώντας ο Χριστός για δεξιό οφθαλμό, δεν εννοεί κάποιο μέλος του σώματός του, αλλά “περί των οικείως προς ημάς εχόντων”. Έτσι ο άνθρωπος δεν πρέπει να δικαιολογήται ότι ο άλλος του δημιουργεί προβλήματα, αλλά θα πρέπη να προβαίνη ο ίδιος σε κάθε ενέργεια για να απαλλαγή από το σκάνδαλο που του δημιουργεί πειρασμό. Αυτό σημαίνει ότι και ο ίδιος έχει προσωπική ευθύνη γι’ αυτό.
Όλα τα ανωτέρω δεν εγράφησαν για να αμνηστευθούν τα σκάνδαλα και να δικαιολογηθούν οι σκανδαλίζοντες, οι οποίοι οπωσδήποτε έχουν μεγάλη ευθύνη για τα προβλήματα που δημιουργούν, αλλά για να εντοπισθή η αλήθεια ότι δεν πρέπει κανείς να δικαιολογήται για το ότι δεν ζη την ζωή που μας έχει αποκαλύψει ο Χριστός, λόγω των υπαρχόντων σκανδάλων. Τα σκάνδαλα, εκτός των άλλων, αποκαλύπτουν την ασθένεια και των σκανδαλιζομένων. Και οι σκανδαλιζόμενοι έχουν ευθύνη για το ότι σκανδαλίζονται. Και θα δώσουν και αυτοί, όπως και οι σκανδαλίζοντες, λόγο στον Θεό κατά την Δευτέρα Του Παρουσία.

Σημείωση (Πηγή: Περιοδικό 'Εκκλησιαστική Παρέμβαση')